Behandeling van een Bartholinische cyste

Over behandeling van een Bartholinische cyste

De arts heeft vastgesteld dat u een Bartholinische cyste heeft. Een Bartholinische cyste heet ook wel een Bartholin-cyste. In deze folder leest u wat een Bartholinische cyste is. U leest ook welke behandelingen mogelijk zijn en wat u kunt verwachten tijdens de behandeling. Verder krijgt u uitleg over hoe u goed voor uzelf kunt zorgen tijdens het herstel. Lees deze folder goed door.

Wat is een Bartholinische cyste?

De Bartholin-klieren zijn 2 kleine klieren die aan beide kanten van de opening van de vagina zitten.
Deze klieren maken slijm aan om de vagina vochtig te houden.
Als het kanaaltje van een klier verstopt raakt, kan er een cyste ontstaan. Dit is een bultje dat gevuld is met vocht.
Soms raakt de cyste ontstoken. Dan kan er een pijnlijk abces ontstaan. Een abces is een bultje waarin pus zit. Een abces bij de Bartholin-klieren heet ook wel een Bartholin-abces.

Hoe vaak komt een Bartholinische cyste voor?

Een Bartholinische cyste of Bartholin-abces komt vooral voor bij vrouwen die seksueel actief zijn en tussen de 20 en 30 jaar oud zijn.
Ongeveer 1 tot 2 van de 100 vrouwen krijgt ooit in haar leven te maken met een Bartholin-cyste of Bartholin-abces.
In Nederland komen elk jaar ongeveer 3 tot 5 op de 1.000 vrouwen bij de huisarts of gynaecoloog met klachten die passen bij een Bartholin-cyste of Bartholin-abces.

Wat merkt u van een Bartholin-cyste?

Sommige vrouwen merken niets van een cyste. Maar er kunnen ook klachten zijn, zoals:

• een zwelling aan 1 kant van de opening van de vagina
• pijn of gevoeligheid, vooral bij zitten, lopen of vrijen
• een rode of een warme plek in de buurt van de cyste
• koorts en een ziek gevoel als er een abces ontstaat
• moeite met plassen (als de zwelling groot is)

Hoe stelt de arts de diagnose?

De huisarts of gynaecoloog ontdekt meestal door lichamelijk onderzoek dat u een Bartholinische cyste heeft.
Soms is extra onderzoek nodig, bijvoorbeeld bij vrouwen ouder dan 40 jaar.
Dit gebeurt om zeker te weten dat het geen andere ziekte is, zoals een kwaadaardige cyste. Dit is een cyste waarin kankercellen zitten of die kanker kan worden.

Hoe behandelen we een Bartholinische cyste?

• Heeft u geen klachten? Dan is behandeling meestal niet nodig. De cyste kan vanzelf kleiner worden of verdwijnen.
• Heeft u weinig last van de cyste? Dan is behandeling meestal ook niet nodig. Een warm bad kan helpen tegen de pijn. Verder is het belangrijk dat u uw lichaam rond de cyste goed schoonhoudt.
• Heeft u erg veel last van de cyste? Of heeft u een abces? Dan zijn de volgende behandelingen mogelijk:
  • incisie en drainage: de arts maakt een kleine opening zodat de pus eruit kan.
  • een Word katheter of (handschoen)drain: een klein buisje dat een paar weken blijft zitten. Hierdoor kan het vocht weglopen uit de cyste.
  • marsupialisatie: een kleine operatie waarbij de arts de cyste openmaakt. De arts klapt de randen om en hecht de randen vast. Zo blijft de cyste open en kan het vocht weglopen.
  • antibiotica: deze medicijnen kunt u krijgen als u (misschien) een infectie of koorts heeft door de cyste.

Behandeling met een Word katheter

Hoe lang blijft de katheter zitten?

De Word katheter blijft meestal 2 tot 6 weken zitten. In deze tijd kan er een nieuw kanaaltje ontstaan, zodat het vocht goed kan weglopen uit de cyste.

Dagelijkse verzorging

• Was de buitenkant van de vagina elke dag met lauwwarm water. Gebruik geen zeep aan de binnenkant van de vagina.
• Een bad met warm water (10–15 minuten, 1–2x per dag) helpt bij het herstel en zorgt dat vocht beter kan wegvloeien. Het voelt vaak ook prettig. Droog het gebied rond de vagina goed af na het baden en houd het schoon en droog.

Beweging en activiteiten

• Doe de eerste dagen geen zware lichamelijke activiteiten.
• Heb in ieder geval de eerste dagen geen seks. Het beste is om geen seks te hebben zolang de katheter er is.

Wanneer het ziekenhuis bellen?

Een beetje zwelling of ongemak is normaal.

Bel het ziekenhuis als:

• de katheter eruit valt (vooral in de eerste 2 weken)
• u meer pijn krijgt
• u koorts krijgt
• u pus ziet
• uw huid erg rood wordt
• uw huid dik of gezwollen wordt
• u niet kunt plassen
• er bloed uit de vagina komt

De telefoonnummers staan onderin de folder. 

Controleafspraak

Meestal krijgt u na 2 weken een controleafspraak. Valt de katheter er eerder uit? Dan kijkt de arts of plaatsen van een nieuwe katheter nodig is.

Menstruatie

Met de Word katheter kunt u gewoon ongesteld worden. Gebruik maandverband, geen tampons.

Kan de Bartholin-cyste of het Bartholin-abces terugkomen na behandeling met een Word katheter

Ja. Bij ongeveer 10 tot 15 van de 100 vrouwen komt de cyste of het abces terug.
Soms is dan een grotere behandeling nodig.

Behandeling met marsupialisatie

Een mogelijke behandeling van een Bartholinische cyste is marsupialisatie:

• De arts maakt de cyste open, klapt de randen om en hecht de randen vast. Daardoor blijft de cyste open. Zo kan het vocht weglopen.
• Komt de cyste vaak terug? Dan haalt de arts soms de hele cyste of de hele klier weg.
• Bij vrouwen boven de 40 jaar neemt de arts soms een klein stukje weefsel weg. We onderzoeken in het laboratorium of hier kankercellen in zitten. De kans op kanker is heel klein.
• Heeft u een abces? Dan opent de arts het abces, zodat de pus eruit kan.
  Soms krijgt u antibiotica.
  De arts zal soms hierna nog een marsupialisatie doen, als tweede stap.

Nazorg bij marsupialisatie  

• De hechtingen lossen vanzelf op. Meestal verdwijnen ze na 5 tot 10 dagen.
• U mag na de ingreep douchen, maar ga de eerste 5 dagen niet in bad.
  Een bad met Kamillosan of Biotex kan daarna helpen om de plek schoon te houden.
• U kunt pijn hebben bij de wond. U mag paracetamol nemen: maximaal 6 x 500 mg per dag en alleen in de eerste 7 dagen na de ingreep.
  De pijn kan een paar dagen blijven, maar gaat daarna weg.
• U kunt ook een bevroren maandverband (uit het diepvriesvak van de koelkast) in een plastic zakje tegen de wond houden. Dit helpt tegen de pijn.
• Er kan wat bloed of wondvocht uit de wond komen. Dit kan ongeveer 2 weken duren.
  U kunt maandverband gebruiken om het vocht op te vangen. Vervang dit maandverband elke keer als u naar de wc bent geweest.

Adviezen voor thuis na marsupialisatie  

Spoel elk keer als u naar de wc bent geweest het gebied rond de vagina (de schaamstreek) af met schoon, lauwwarm water.

De eerste 5 dagen na de ingreep mag u:

• niet in bad of zwemmen. Douchen mag wel.

De eerste week na de ingreep mag u:

• geen tampons gebruiken
• geen seks hebben. Dit kan meestal weer na 2 weken.

Wanneer het ziekenhuis bellen?

Bel het ziekenhuis meteen als:

• u veel pijn heeft
• u koorts heeft boven 38,5 graden
• uw huid erg rood wordt
• er veel bloed uit de vagina komt

De telefoonnummers staan onderin de folder.

Controle afspraak na marsupialisatie

U krijgt 6 weken na de ingreep een afspraak bij de arts op de polikliniek.

Kan de Bartholin-cyste of het Bartholin-abces terugkomen na behandeling met een Word katheter na marsupialisatie?

Ja. Bij ongeveer 10 tot 15 van de 100 vrouwen komt de cyste of het abces terug.
Soms is dan een grotere behandeling nodig.

Wanneer het ziekenhuis bellen bij een Bartholin-cyste of een Bartholin-abces?

Bel het ziekenhuis direct, ook als er was besloten om uw cyste/abces niet te behandelen, als u:

• steeds meer pijn krijgt
• koorts krijgt of u ziek voelt
• ziet dat de zwelling groter wordt of niet verdwijnt
• zich zorgen maakt over de plek.

Bellen tijdens kantooruren
Bel de polikliniek Gynaecologie, telefoon: 088 979 24 22
(HMC Antoniushove, HMC Bronovo en HMC Westeinde)

Bellen voor Spoed (buiten kantooruren)
 ’s Avonds en ’s nachts kunt u bellen met de Spoedeisende Hulp: 088 979 23 80

Meer informatie

https://vulvapoli.nl/informatie/bartholinische-cyste-en-cyste-van-skene/

Vragen?

Bel tijdens kantooruren de polikliniek Gynaecologie, telefoon: 088 979 24 22
(HMC Antoniushove, HMC Bronovo en HMC Westeinde)

Bronnen

1. Wechter ME et al. Bartholin gland cyst and abscess: incidence, treatment patterns, and recurrence. Obstet Gynecol. 2009.
2. Lurie S et al. Bartholin’s gland cysts and abscesses: A 10-year experience. Arch Gynecol Obstet. 2011.
3. UpToDate. Bartholin gland cyst and abscess: Clinical manifestations and management.
4. NHG-Standaard ‘Vaginale klachten’ (2022).