Uitzaaiingen in de wervelkolom (wervelmetastasen)

Wervelmetastasen zijn uitzaaiingen van kwaadaardige gezwellen (tumoren) naar de wervelkolom.

Specialismen en team

Afspraak en contact

Polikliniek Neurochirurgie Antoniushove
088 979 70 07
ma t/m vr van 08.00 - 16.30 uur

HMC Westeinde
088 979 43 65
ma t/m vr van 08.00 - 16.30 uur

Verpleegafdeling Neurochirurgie HMC Westeinde
088 979 21 67
Spoed, buiten kantooruren

Telefoonnummers Neurospine en afdeling Fysiotherapie

Locatie

Cijfers

HMC Cijfers

Ongeveer 40 tot 50 patiënten per jaar

Over uitzaaiingen in de wervelkolom (wervelmetastasen)

Wat zijn uitzaaiingen in de wervelkolom (wervelmetastasen)?

Oorzaak

Als een uitzaaiing van een tumor in de wervelkolom groeit, leidt dit soms tot:

  • een minder stevige wervelkolom, ofwel instabiliteit
  • druk op de binnenkant van de rugwervel, ofwel het ruggenmerg
  • druk op de zenuwen, wat soms leidt tot uitval of onbehandelbare pijn (pijn die we niet afdoende kunnen behandelen met pijnmedicatie)

uitzaaiingen_in_wervelkolom_fig01.png

Klachten

Als een tumor op de zenuwen drukt, kunt u verschillende klachten krijgen:

  • minder kracht in de armen
  • minder kracht in de benen
  • gevoelloosheid
  • moeite met lopen
  • minder controle over plassen en ontlasten
  • uitstralende pijnklachten

Behandeling

De behandeling van uitzaaiingen in de wervelkolom zijn:

  • bestraling
  • chemotherapie
  • een operatie
  • een combinatie van deze behandelingen

Welke behandeling de beste is voor u, hangt af van de soort tumor, op welke plek de tumor zit en eventueel andere uitzaaiingen. Een team van specialisten bespreekt dit met elkaar. Hiervoor laten zij onder meer een MRI- en/of CT-scan maken. Een MRI-scan is een 3D-beeld van uw wervels dat we maken met een magnetisch veld en radiogolven. Een CT-scan is een reeks röntgenfoto's die samen een 3D-beeld vormen.

De neurochirurg bespreekt de verschillende mogelijkheden met u. Als de tumor uw wervelkolom zwakker (instabiel) heeft gemaakt, dan kan de neurochirurg dit herstellen met een operatie. Soms verwijdert de chirurg (een deel van) de aangetaste wervel en/of de tumor. Dat is bijvoorbeeld het geval als de tumor op het ruggenmerg drukt, waardoor u minder kracht of gevoel heeft. De operatie zorgt ervoor dat de wervels en zenuwen weer voldoende ruimte hebben (zie hieronder).

Helaas geneest een behandeling u niet van de uitzaaiingen. Na de operatie krijgt u daarom vaak nog een behandeling van de radiotherapeut en/of de oncoloog.

Voorbereiding

Afspraken

U heeft een verwijzing gekregen voor een afspraak in HMC Antoniushove of HMC Westeinde. Normaal gesproken kunt u binnen twee weken terecht voor uw eerste afspraak. U heeft deze afspraak met de neurochirurg, de verpleegkundig specialist of de physician assistant. Deze praat met u over uw klachten en onderzoekt u. Als er meer onderzoek nodig is, dan proberen we dat zo snel mogelijk in te plannen. Wanneer een operatie de beste keuze is, bespreken we met u wat de operatie precies inhoudt en plannen we een afspraak in met de anesthesist. Deze arts zorg voor de verdoving tijdens de operatie. Voor deze operatie is dat een algehele narcose. Deze verdooft het hele lichaam.

Preoperatieve spreekuur

Voordat u wordt geopereerd, heeft u een gesprek met de anesthesist, een verpleegkundige en een medewerker van de apotheek. Dit gesprek heet het preoperatieve spreekuur. Hierin bespreken we met u welke voorbereidingen u moet nemen voor de operatie. Naar aanleiding van dit gesprek krijgt u soms nog andere onderzoeken. Soms verwijzen we u door naar een specialist. Een bezoek aan het preoperatieve spreekuur kan enkele uren in beslag nemen.

Kunt u niet naar een afspraak komen?

Heeft u een probleem waardoor u niet op tijd naar een afspraak kunt komen? Laat dit dan zo snel mogelijk weten aan de polikliniek Neurochirurgie – uiterlijk 24 uur voor de afspraak. Wij kunnen dan een andere patiënt in uw plaats helpen. U kunt zich afmelden van maandag tot en met vrijdag, tijdens kantooruren. Als u een afspraak niet of te laat afmeldt, moeten we de afspraak helaas in rekening brengen.

Medicijnen

Gebruikt u bloedverdunners, medicijnen voor chemotherapie of pijnstillers? Dan moet u hier enkele dagen voor de operatie tijdelijk mee stoppen. Dit bespreken we met u op de polikliniek.

Vervoer

Na de operatie kunt u niet zelf met de auto naar huis rijden. Regel daarom van tevoren vervoer.

Eten en drinken

U moet nuchter zijn vóór de operatie, vanaf 0.00 uur. Dit betekent dat u niets meer mag eten en drinken.

Opname

Op de dag dat u naar het ziekenhuis gaat, heeft u een gesprek met de verpleegkundige. U krijgt uitleg over de voorbereidingen op de operatie en u kunt vragen stellen. U krijgt een polsbandje om met uw naam, geboortedatum en afdeling.

Wetenschappelijk onderzoek

HMC werkt mee aan wetenschappelijk onderzoek naar operaties van tumoren in de wervelkolom. Tijdens uw bezoek aan de polikliniek beoordelen we of u in aanmerking komt voor deelname aan deze onderzoeken. Als dat het geval is, dan geven we u informatie over de onderzoeken. U bepaalt altijd zelf of u aan de onderzoeken deelneemt. Het wetenschappelijk onderzoek verandert niets aan uw behandeling.

Door wie wordt u geopereerd?

U wordt geopereerd door de chirurg die u heeft gezien op de polikliniek of een collega-chirurg. Door verschillende artsen in te zetten, kunnen we de operaties beter plannen. Zo houden we de wachttijden zo kort mogelijk. Wilt u liever dat de arts die u op de polikliniek heeft gezien, de operatie uitvoert? Laat dit dan weten aan de arts of het Opnamebureau.

Operatie

Op de dag van de operatie vertellen we u het verwachte tijdstip van uw operatie. Het is niet precies te zeggen hoe laat u aan de beurt bent. Soms moet u wachten op een operatie die langer duurt of op een spoedoperatie die tussendoor komt.

De verpleegkundige neemt bloed bij u af en controleert samen met u uw gegevens en medicijngebruik. U gaat naar een kamer waar u zich kunt omkleden voor de operatie. U krijgt medicijnen tegen pijn en misselijkheid.

De verpleegkundige brengt u naar de holding. Dat is de ruimte waar we u voorbereiden op de operatie. De anesthesiemedewerker prikt een infuus in uw hand of arm. Via het infuus krijgt u vocht en medicijnen binnen. De medicijnen zorgen ervoor dat u geen infectie krijgt en dat u minder pijn voelt. U krijgt plakkers op uw borst, waarmee we uw hartritme meten. U krijgt een band om uw arm, waarmee we uw bloeddruk meten. We doen een dopje op uw vinger, waarmee we het zuurstofgehalte in uw bloed meten. Vervolgens krijgt u een verdoving. De chirurg maakt een snee in uw onderrug en schuift de rugspieren opzij.

Chirurgische technieken

Er zijn verschillende operatietechnieken die worden toegepast bij de behandeling van uitzaaiingen naar de wervelkolom. De keuze voor welke techniek hangt onder andere af van de reden voor operatie. De verschillende mogelijkheden worden met u besproken voor de operatie.

Fixatie

Bij de fixatie (ook wel spondylodese genoemd) zet de chirurg de wervels vast met schroeven. De chirurg plaatst deze in beide boogvoeten van de wervel (zie plaatje hieronder, links). Aan het uiteinde van de schroef zit een 'tulp' (paars in de afbeelding). De chirurg verbindt de verschillende tulpen met een staaf aan elkaar (zie plaatje hieronder, rechts). Op deze manier kan de chirurg de verzwakte wervel vastzetten door de wervels boven en onder de aangedane wervel met elkaar te verbinden.

Laminectomie

In het geval van (dreigende) uitval kan de chirurg naast de fixatie een laminectomie verrichten. Hierbij verwijdert de chirurg één of meer wervelbogen. Zo ontstaat er ruimte voor het ruggenmerg en de zenuwen in het wervelkanaal.

laminectomy_bewerkt_100dpi.jpg

Corpectomie

In sommige gevallen haalt de chirurg ook het aangetaste wervellichaam aan de voorzijde van het ruggenmerg weg. De chirurg vervangt deze door een kunstwervel, een type 'cage'. De chirurg kan deze uitdraaien, zodat deze steunt op het boven- en onderliggende wervellichaam.

webpag_2.jpg

Afhankelijk van de toegepaste operatietechniek duurt de ingreep één tot enkele uren. Als de operatie meerdere uren duurt, kiezen we er vaak voor om tijdens de operatie een slangetje (katheter) in de blaas in te brengen. Hiermee maken we uw blaas leeg.

Na de operatie

Drain

Soms plaatst de chirurg aan het eind van de operatie een drain. Dit is een slangetje dat wondvocht en bloed afvoert. Meestal verwijderen we de drain een dag na de operatie.

Intensive Care

De chirurg heeft van tevoren met u besproken of u na de operatie naar de afdeling Intensive Care (IC) gaat. Dit hangt af van uw fitheid en de zwaarte van de operatie.

Platliggen

Na de operatie blijft u vier uur plat op uw rug liggen. Daarna mag u met de hulp van een verpleegkundige uw bed uit.

Infuus

Het infuus verwijderen we een dag na de operatie.

Katheter

Mogelijk kunt u na de operatie moeilijk plassen. We maken dan een echo van de blaas om te zien hoeveel urine er nog uw blaas zit. Soms kiezen we er dan voor om een katheter aan te brengen, waarmee we de blaas leegmaken. Meestal verwijderen we de katheter meteen daarna. Als de blaas te veel is uitgerekt doordat er te veel urine in zat, laten we de katheter vaak nog even zitten. Als we tijdens de operatie een katheter bij u hebben ingebracht, verwijderen we deze meestal een dag na de operatie.

Korset of halskraag

Mogelijk krijgt u na de operatie een korset om uw rug of een kraag om uw hals. Dit geeft extra steun aan uw wervelkolom. De chirurg bepaalt tijdens de operatie of dit nodig is.

Douchen

  • U mag niet in bad, u mag wel douchen.
  • Dek de wond tijdens het douchen af met een speciale douchepleister.

Fysiotherapie

De dag na de operatie komt de fysiotherapeut bij u langs om oefeningen met u te doen. De fysiotherapeut legt de oefeningen uit en geeft u een oefenprogramma mee voor thuis. Wanneer u naar huis gaat, krijgt u – indien nodig – een verwijsbrief mee voor fysiotherapie. U mag zelf bepalen naar welke fysiotherapeut u gaat.

Hechtingen

De wond op uw rug hechten we onder de huid. Deze hechtingen lossen vanzelf op. Over de wond plakken we hechtpleisters. Deze vallen er meestal vanzelf af. Als dat niet gebeurt, mag u ze u ze zelf na een week verwijderen.

Pijn

  • Na de operatie kunt u pijn in de rug krijgen, meestal een zeurende pijn in de onderrug. Deze pijn houdt vaak enkele weken aan.
  • Om de pijn te verminderen, krijgt u pijnstillers.
  • Het is goed om niet te lang hetzelfde te doen. Blijf niet te lang staan of zitten, ga niet te lang lopen. Ga af en toe een uur platliggen. Meestal neemt de pijn dan in de loop van enkele weken af.
  • De klachten die u vóór de operatie had, kunnen tijdelijk erger worden. Dit is normaal. Na enkele dagen tot weken neemt de pijn meestal af.
  • Door de operatie kan de stevigheid van uw rugspieren minder zijn. Hierdoor heeft u een vermoeid gevoel in de rug. Deze klachten nemen af in de loop van enkele weken.
  • Het duurt een halfjaar tot een jaar voordat uw rug weer even sterk is als tevoren.

Nabehandeling

Wij nemen contact op met uw behandelend neuroloog of oncoloog. Deze arts maakt de plannen voor uw verdere behandeling.

Complicaties

Een complicatie is een extra medisch probleem dat zich voordoet. Mogelijke complicaties zijn:

  • een wondinfectie
    Een wondinfectie behandelen we meestal met antibiotica.
  • een nabloeding
    Bij een nabloeding is het soms nodig om u opnieuw te opereren om het bloed te verwijderen.
  • een beschadiging van de zenuw
    De kans op beschadiging van een zenuw door de operatie is kleiner dan 1 op 100. De beschadiging van een zenuw kan zorgen voor verlamming van een of meer spieren in de benen. Ook kunt u hierdoor minder gevoel in de benen krijgen. Vaak komt de kracht en het gevoel na de operatie langzaam maar zeker terug. Dit kan lang duren. Soms komt de kracht of het gevoel niet helemaal terug.
  • lekken van hersenvocht
    Rond het ruggenmerg zit een dun laagje, het ruggenmergvlies. Als daar een lek in zit, kan er vocht gaan lekken. Dit is hersenvocht. De kans op een lek in het ruggenmergvlies is klein. Een lek zorgt vaak voor hoofdpijn. Na een paar dagen rusten in bed verdwijnt de hoofdpijn meestal weer.
  • breken van een schroef of staaf
    Een van de schroeven of staven kan breken, loslaten of verschuiven. De kans dat dit gebeurt, is erg klein.
  • inzakken of kantelen van de cage
    Als de chirurg een cage heeft geplaatst, kan deze inzakken of kantelen. De kans dat dit gebeurt, is klein. Vaak heeft dit geen gevolgen, omdat de chirurg de rug en/of nek heeft vastgezet met schroeven.

Controle

  • Na twee tot drie weken krijgt u de definitieve uitslag van het onderzoek van het tumorweefsel dat de chirurg heeft verwijderd. Uw neurochirurg of oncoloog bespreekt de uitslag met u.
  • Na drie maanden bezoekt u de polikliniek voor een controle. We maken een afspraak om een röntgenfoto en/of een CT-scan te laten maken. Hierop kan de arts zien of de wervels goed zijn vastgegroeid. Draagt u een korset of halskraag? Dan vertelt de neurochirurg wanneer u deze niet meer hoeft te dragen.

Wanneer moet u contact opnemen met HMC?

Neem meteen contact op met de polikliniek Neurochirurgie als:

  • u binnen twee weken na de operatie koorts krijgt
  • u meer pijn in uw benen of armen heeft na een ongeluk of een val op uw nek of rug
  • de wond pijnlijk, rood en/of warm is
  • er vocht uit de wond lekt

Dagelijks leven

Kijk op Vastzetten van wervels in de onderrug (spondylodese) onder het kopje Dagelijks leven voor belangrijke adviezen over:

  • in bed stappen
  • op de zij gaan liggen
  • uit bed stappen
  • tillen
  • werk
  • sport
  • autorijden en fietsen
  • leefregels

Uitzaaiingen in de wervelkolom (wervelmetastasen)

Waarom HMC?

  • Spinaalchirurgen gespecialiseerd in behandeling wervelmetastasen
  • Patiënten uit Haaglanden en regio's ver daarbuiten
  • State-of-the-art operatietechnieken

Het team

foto van dr. M.P. Arts

dr. M.P. Arts

Neurochirurg

foto van I. van Beelen

I. van Beelen

Verpleegkundig specialist

foto van N. Koster-den Dulk

N. Koster-den Dulk

Physician assistant neurochirurgie

foto van prof.dr. W.C. Peul

prof.dr. W.C. Peul

Neurochirurg

foto van dr. G.C.W. de Ruiter

dr. G.C.W. de Ruiter

Neurochirurg

foto van J.F.C. Wolfs

J.F.C. Wolfs

Neurochirurg

foto van R. van Zijl

R. van Zijl

Physician assistant

Toon iedereen