Sonde en sondevoeding thuis

In overleg met uw behandelend arts en diëtiste is er besloten dat u thuis sondevoeding moet krijgen. Deze webpagina informeert u over de verzorging van een neus-duodenumsonde in de thuissituatie. Wanneer u niet weet waarom u sondevoeding moet krijgen, is het verstandig naar de reden hiervoor te vragen.

Specialismen en team

Afspraak en contact

HMC Antoniushove
HMC Westeinde
maag-, darm-, leverziekten
088 979 43 37
ma t/m vr van 08.30 - 17.00 uur

 

Locatie

Cijfers

Per jaar:
10.000 onderzoeken door maag- darm-leverartsen
1.200 onderzoeken door longartsen

Over sonde en sondevoeding thuis

In overleg met uw behandelend arts en diëtiste is er besloten dat u thuis sondevoeding moet krijgen. Deze webpagina informeert u over de verzorging van een neus-duodenumsonde in de thuissituatie. Wanneer u niet weet waarom u sondevoeding moet krijgen, is het verstandig naar de reden hiervoor te vragen.

Waarom sondevoeding thuis?

Voeding behoort tot de belangrijkste levensbehoeften van de mens. Eten en drinken zijn bij u tijdelijk niet meer mogelijk of u bent niet meer in staat om voldoende voedingsstoffen tot u te nemen. Daarom is er in overleg met uw behandelend arts en diëtiste besloten om thuis door te gaan met de sondevoeding na uw ontslag uit het ziekenhuis. Dit doen we om ondervoeding te voorkomen. Is er al sprake van ondervoeding? Dan kunnen we deze toestand met sondevoeding verhelpen.

Er zijn verschillende redenen voor het gebruik van sondevoeding. Het kan zijn dat u niet goed kan slikken. Mogelijk verslikt u zich ook vanwege een ziekte, bestraling of operatie in het hoofd-halsgebied of de slokdarm.

Neus-duodenumsonde

Een neus-duodenumsonde is een lange, dunne en flexibele slang die door de neus tot in de duodenum (twaalfvingerige darm) wordt gebracht om voeding toe te dienen.
sondevoeding1        

neus-duodenumsonde

Controle van de ligging van de neus-duodenumsonde

Het is belangrijk om voorafgaand aan het toedienen van de sondevoeding en/of medicijnen te controleren of de neus-duodenumsonde nog goed in de duodenum ligt. U controleert de lengte van de sonde vanaf de neuspunt. Wanneer de sonde meer dan tien centimeter is verschoven, dan moet u contact opnemen met het ziekenhuis. Binnen kantoortijd neemt u contact op met de afdeling Endoscopie, buiten kantoortijd met de spoedeisende hulp. De contactgegevens staan onderaan de webpagina.

Sondevoeding

Wat is sondevoeding?

Sondevoeding is een dunne, vloeibare voeding. Deze bevat alle voedingsstoffen die u dagelijks nodig heeft, zoals koolhydraten, eiwitten, vetten, vitamines, mineralen en water.

Soorten sondevoeding

Er zijn verschillende soorten sondevoedingen. Uw behandelend diëtiste regelt de sondevoeding die het beste bij u lichaamsbehoefte past. Zij houdt de vinger aan de pols en zal zo nodig de voeding aanpassen. Soms mag u naast de sondevoeding ook gewoon eten en drinken. Dit is afhankelijk van de precieze reden waarom u sondevoeding krijgt. Uw behandelend arts (en de diëtiste) overlegt met u of dit mogelijk is.

Manieren om sondevoeding toe te dienen

Er zijn drie mogelijkheden voor het toedienen van sondevoeding: intermitterend, continu of per portie. Uw arts of diëtist bepaalt, samen met u, wat het meest passend is.

 sonde1 Intermitterend

 

 

Continu

 

 

Per portie

 

Intermitterend
Bij intermitterend voeden krijgt u druppelsgewijs gedurende een dagdeel sondevoeding. Dit kan bijvoorbeeld ook ’s nachts gebeuren als u sondevoeding als aanvulling nodig heeft. De rest van de dag wordt het systeem afgekoppeld en de sonde afgesloten. U kunt dan zelf gewoon eten en drinken als dat is toegestaan.

Continu
Bij continu voeden loopt de sondevoeding druppel voor druppel naar binnen. Dat kan 24 uur lang, maar vaak wordt bijvoorbeeld 20 uur voeding toegediend. Daarna wordt dan vier uur rust ingelast. De aanpak hangt onder andere af van de hoeveelheid sondevoeding die u nodig heeft.

Per portie
Bij toediening per portie (ook wel “per bolus” genoemd), krijgt u op verschillende momenten per dag een bepaalde hoeveelheid sondevoeding. Bijvoorbeeld zes tot acht keer per dag een portie van 250 - 300 ml. Hierdoor kan bijvoorbeeld een normale maaltijdcyclus worden nagebootst.

Met of zonder pomp?

U kunt de sondevoeding zowel met als zonder pomp toedienen. Een pomp zorgt ervoor dat de voeding met een gereguleerde inloopsnelheid door de sonde loopt. De pomp verdient de voorkeur, omdat die de benodigde hoeveelheid voeding nauwkeuriger kan toedienen.

Als de sondevoeding zonder pomp wordt toegediend, regelt u met de rolregelklem van het toedieningssysteem de snelheid waarmee de voeding in de sonde druppelt. Dit is minder nauwkeurig dan met een pomp.

Voedingspomp

De voedingspomp is door uw behandelend diëtiste aangevraagd. De leverancier van de voedingspomp komt bij u langs om mondelinge uitleg te geven over de voedingspomp. Ook ontvangt u van de leverancier schriftelijke informatie over het gebruik van de pomp.

Toedienen van sondevoeding per spuit

Deze vorm van toedienen wordt vaak toegepast wanneer u sondevoeding in porties moet krijgen. U dient de voeding dan toe door met een 50 cc spuit sondevoeding op te trekken. U koppelt de spuit aan het verbindingsstuk en u draait het kraantje zo dat de spuit in verbinding staat met de sonde. Nu kunt u de spuit langzaam leegdrukken. Het is belangrijk om voldoende tijd te nemen voor deze handeling. Wanneer u de voeding te snel toedient, kunt u last krijgen van maagkrampen en diarree. Neem per portie vijf minuten de tijd om deze per spuit toe te dienen. Afhankelijk van de grootte van de portie, herhaalt u deze stappen totdat de volledige portie is toegediend.

Het bewaren van sondevoeding

Als de verpakking ongeopend is, is deze buiten de koelkast houdbaar tot de houdbaarheidsdatum. Een aangebroken pak met de dop erop is 24 uur houdbaar in de koelkast. Als een pak aangesloten is op de pomp, is dit eveneens 24 uur houdbaar.

Het toedienen van medicijnen

Vaak is het niet mogelijk om uw medicatie oraal in te nemen en moet dit gebeuren via de neus-duodenumsonde. Controleer dan voorafgaand aan het geven van de medicatie of deze neus-duodenumsonde goed ligt.
Sommige tabletten mogen niet gemalen worden. Dit geldt bijvoorbeeld voor medicatie die voorzien is van een beschermlaagje tegen het maagzuur. Hetzelfde geldt voor medicijnen die geleidelijk en vertraagd hun werkzame stof afgeven (zogenoemde retard tabletten). Overleg met uw apotheek of diëtiste of uw medicijnen fijngemalen mogen worden. Het is belangrijk dat uw behandelend arts of apotheek alle medicatie vervangt door een suspensie, poeder, druppels of zetpil. Let tijdens het toedienen van de medicatie op de volgende punten:

  • Spuit de neus-duodenumsonde voor en na het toedienen van de medicatie door met een ruime hoeveelheid lauwwarm water.
  • Vermeng de medicatie nooit met sondevoeding.
  • Het kan voorkomen dat u medicatie moet innemen op een nuchtere maag. Hierdoor moet u de sondevoeding geruime tijd stopzetten. Stel uw diëtiste hiervan op de hoogte. Zij kan dit dan meenemen in de pompstand wanneer u continue sondevoeding krijgt.

Doorspoelen van een neus-duodenumsonde

Doorspoelen is belangrijk om verstoppingen te voorkomen. U moet de sonde minimaal vier tot zes keer per dag doorspoelen met 20 cc lauwwarm water. Doe dit in ieder geval voor en na het toedienen van sondevoeding en medicatie.

U gaat als volgt te werk:

  • Zet de sondevoeding stop.
  • Pak een 20 of 50 ml spuit en vul deze met lauwwarm kraanwater.
  • Koppel de spuit aan het verbindingsstukje van de sonde.
  • Druk nu met enige kracht de spuit leeg.

Hygiëne

Bij het toedienen van sondevoeding en het verzorgen van een neus-duodenumsonde is het belangrijk om zo hygiënisch mogelijk te werken. Hygiënisch werken maakt de kans op complicaties zo klein mogelijk.
Neem de volgende regels in acht:

  • Was altijd uw handen voordat u begint met het verzorgen van de neus-duodenumsonde of met het toedienen van sondevoeding.
  • Zorg ervoor dat u op een schone plek kunt werken, bijvoorbeeld een tafel of een aanrecht.
  • Let op de uiterste houdbaarheidsdatum van de sondevoeding.
  • Verwissel een pack sondevoeding nadat deze maximaal 24 uur heeft aangehangen, ook al is het pack nog niet leeg.
  • Verwissel minstens één keer per 24 uur het sondevoedingssysteem.
  • Spoel de sonde minimaal vier tot zes keer per dag door met 20-30 ml kraanwater. Gebruik bij voorkeur lauwwarm water (zie de informatie hierboven over het doorspoelen van een neus-duodenumsonde).
  • Is een pack al geopend, maar nog niet aangesloten? Bewaar dit dan afgesloten in de koelkast. Het pack is dan nog maximaal 24 uur houdbaar.

Verzorging van neus, mond en gebit

De neus-duodenumsonde gaat via de neus door de slokdarm, door de maag en in de duodenum. Doordat de sonde via de neus gaat, kan het neusslijmvlies geïrriteerd raken. Wanneer het neusslijmvlies geïrriteerd raakt, kunt u gebruikmaken van een vaselinezalf. Breng deze aan op de binnenkant van het neusgat. Daarnaast kunt u de neus-duodenumsonde op een andere plek vastplakken dan waar deze eerst zat. Verder is het aan te raden om de neus dagelijks te controleren op roodheid en/of beginnende wondjes.
Wanneer er geen voedsel via de mond wordt ingenomen, worden de speekselklieren in de mond niet gestimuleerd om speeksel te produceren. Het speeksel heeft een beschermende rol voor de mond. Neem daarom de volgende regels in acht:

  • Poets bij voorkeur drie keer per dag uw tanden of gebitsprothese en het tandvlees en gebruik hiervoor een zachte tandenborstel.
  • Spoel eventueel met chloorhexidine mond-kaakspoeling (verkrijgbaar bij de apotheek).
  • Vet uw lippen in met vaseline.

Neuspleister bij gebruik van een neus-duodenumsonde

Een neus-duodenumsonde wordt meestal op de neus bevestigd met een pleister. Hierdoor blijft de neus-duodenumsonde goed op zijn plek zitten. Door het uitdrogen van de pleister of door het inwerken van transpiratievocht en huidvet op de pleister, kan de kleefkracht van de pleister afnemen. Om te voorkomen dat de neus-duodenumsonde uit de neus valt of dat de maagsonde verschuift, is het belangrijk om regelmatig de pleister te vervangen door een nieuwe. Doe dit ongeveer om de drie dagen of na een douchebeurt. Plakt de pleister niet meer goed, maar er zijn nog geen drie dagen verstreken? Vervang de pleister dan toch.

Hoe verwisselt u een neuspleister?

  • Leg de benodigdheden klaar. Het gaat om een pleister en eventueel een vochtig gaasje of washandje.
  • Knip de pleister af.
  • Fixeer de neus-duodenumsonde op uw wang of bovenkleding om verschuiving te voorkomen. Haal vervolgens voorzichtig de oude pleister los.
  • Verwijder eventueel oude pleisterresten met een washandje met koud water. Droog hierna de neus goed af, anders plakt de nieuwe pleister niet goed.
  • Plak de nieuwe pleister op een iets andere plek op de neus dan de vorige pleister. Dit voorkomt drukplekken.
  • Probeer de pleister zo te plakken dat de neus-duodenumsonde mee kan bewegen bij iedere slikbeweging.

sondevoeding 3

Wat te doen bij:

Een verstopte neus-duodenumsonde

Raakt de neus-duodenumsonde verstopt, ondanks dat u deze dagelijks doorspoelt? Dan kunt u het volgende proberen:

  • Neem een spuit van 10 cc en spuit met lichte druk lauwwarm water door de neus-duodenumsonde. Herhaal dit zo nodig nog een keer.
  • Gebruik nooit koolzuurhoudende dranken of frisdranken.
  • Als u de verstopping kunt zien, kunt u proberen om de neus-duodenumsonde op die plek zachtjes te kneden. Als de verstopping dan loskomt, kunt u de sonde vervolgens doorspuiten met lauwwarm water.
  • Spoel de sonde met natrium-bicarbonaatoplossing (2%, 4% of 8%). Deze vloeistoffen kunnen, in sommige gevallen, de door zuur gevormde vlokken oplossen.

Obstipatie

Obstipatie betekend dat u langer dan drie dagen geen ontlasting heeft gehad (tenzij dit uw normale ontlastingspatroon is). Mogelijke oorzaken van obstipatie kunnen zijn:

  • Sondevoeding met te weinig vezels;
  • Te weinig vochtiname;
  • Te weinig beweging;
  • Medicijngebruik.

Heeft u langer dan drie dagen geen ontlasting gehad en wijkt dit af van uw normale ontlastingspatroon? Neem dan contact op met uw behandelend diëtiste of (huis)arts.

Diarree

Belangrijk bij diarree is dat u voldoende vocht binnenkrijgt. Het water kunt u door de neus-duodenumsonde geven. Mag u zelf drinken van u behandelend arts, dan is dit ook een mogelijkheid. Houdt de diarree langer dan drie dagen aan? Neem dan contact op met uw (huis)arts. Benader uw behandelend diëtiste als u sinds korte tijd veranderd bent van sondevoeding.

Mogelijke oorzaken van diarree kunnen zijn:

  • Te hoge toedieningssnelheid;
  • Te grote porties;
  • Te koude voeding;
  • Onhygiënisch bereiden en/of toedienen van de sondevoeding;
  • Medicijngebruik.

Misselijkheid en braken

Misselijkheid en braken kunnen voorkomen als u afwijkt van uw normale voedingsschema. Andere oorzaken kunnen zijn:

  • Te koude voeding;
  • Verkeerde positie van de voedingssonde.

Is uw voedingsschema sinds kort veranderd? Neemt u dan contact op met uw behandelend diëtiste. Neem in andere situaties contact op met uw (huis)arts.

Een neus-duodenumsonde die eruit gevallen is

Het kan voorkomen dat de neus-duodenumsonde niet goed ligt of eruit gevallen is. Neem dan contact op met:

  • De Endoscopie afdeling (tijdens kantooruren);
  • De Spoedeisende Hulp (buiten kantooruren);
  • Uw behandelend arts.

De contactgegevens van de Endoscopie afdeling en de Spoedeisende Hulp vindt u hieronder.

Vragen

Heeft u naar aanleiding van deze webpagina nog vragen? Dan kunt u contact opnemen met de afdeling Endoscopie of met uw diëtiste. De afdeling Endoscopie is bereikbaar van maandag t/m vrijdag van 08.30 uur tot 17.00 uur via telefoonnummer: 088 979 43 37.

De afdeling Diëtetiek is tussen 08.00 en 17.00 uur telefonisch bereikbaar via telefoonnummer 088 979 28 30. U kunt ook een email sturen naar dietetiek@haaglandenmc.nl.

Buiten kantooruren kunt u bij spoed contact opnemen met de Spoedeisende Hulp van HMC Westeinde via telefoonnummer 088 979 23 80.

Deze webpagina is deels gebaseerd op de folder “Sonde en sondevoeding in de thuissituatie” van het LUMC.

Sonde en sondevoeding thuis

Waarom HMC?

  • Breed en gespecialiseerd zorgaanbod
  • We vernieuwen en verbeteren de zorg continu
  • Samenwerken vinden we vanzelfsprekend
  • Gastvrij ziekenhuis