Miskraam

Een miskraam is het verlies van een vrucht in de eerste periode van de zwangerschap. Bij één op de tien vrouwen eindigt de zwangerschap helaas in een miskraam.

Specialismen en team

Afspraak en contact

HMC Bronovo en
HMC Westeinde 088 979 24 22
ma t/m vr van 08.00 - 17.00 uur

Spoed (ook overdag) en buiten kantooruren 088 979 21 04

Contact per e-mail

Locatie

Cijfers

205.000 eerste polikliniek consulten
32.000 klinische opnames per jaar
155.000 verpleegdagen
60.000+ patiënten per jaar op de SEH
350 medisch specialisten

Over een miskraam

Een miskraam is het verlies van een vrucht in de eerste periode van de zwangerschap. Bij één op de tien vrouwen eindigt de zwangerschap helaas in een miskraam.

Here you can find our information in English about miscarriage (miskraam).

Wat is een miskraam?

In de eerste maanden van de zwangerschap ontwikkelt het vruchtje zich. Het nestelt zich in de baarmoederwand. Helaas gaat dit niet altijd goed. Dan is de vrucht niet levensvatbaar en spreken we van een miskraam of een spontane abortus. Het vruchtje kan om verschillende redenen afsterven en loslaten van de baarmoederwand.

Oorzaak

In 95 van de honderd gevallen gaat het bij een miskraam om een aanlegstoornis van de vrucht. Dit betekent dat de vrucht niet levensvatbaar is. De oplossing die de natuur hiervoor heeft, is om de vrucht af te stoten. Vaak heeft de vrucht een afwijking in de chromosomen. Meestal is zo'n afwijking niet erfelijk. Dan bestaat er geen extra risico dat een volgende zwangerschap misgaat.

In vijf van de honderd gevallen gaat het om:

  • een niet goed verlopen innesteling
  • een infectie
  • een afwijkende baarmoedervorm
  • een vleesboom
  • een onbekende oorzaak

U kunt een miskraam niet zelf veroorzaken. Een miskraam ontstaat niet door een val of lichamelijke inspanning. Zo kunnen bijvoorbeeld vrijen, fietsen, paardrijden of motorrijden geen miskraam veroorzaken. Een val of lichamelijke inspanning kan wel een bestaande miskraam op gang brengen.

Symptomen

Aan deze zaken (symptomen) kunt u merken dat u een miskraam heeft:

  • De zwangerschapssymptomen verdwijnen.
    Uw borsten doen geen pijn meer. U bent niet meer misselijk. U kunt ook het gevoel hebben dat er iets mis is, maar dit gevoel hebben ook veel zwangeren die geen miskraam krijgen
  • U heeft vaginaal bloedverlies.
    Bloedverlies hoeft echter lang niet altijd te betekenen dat de zwangerschap eindigt in een miskraam. We maken dan een echo om te zien of u nog zwanger bent. Hoeveel bloed u verliest, kan sterk wisselen.
  • U krijgt buikpijn.
    Als de miskraam doorzet, krijgt u meestal buikpijn. Meestal is de pijn erger, naarmate de zwangerschap langer duurt. Hoe erg de buikpijn is, kan sterk verschillen.

Soms stopt een zwangerschap zonder dat u het merkt. Dan zien we bij een echo dat het hartje niet meer klopt.

Verloop

Het verloop van een miskraam kan per persoon sterk verschillen. In grote lijnen verloopt een miskraam zo:

  • U heeft in het begin een beetje bloedverlies. Dit kan enige dagen duren.
  • Als de miskraam doorzet, verliest u meestal veel, helderrood bloed. De hoeveelheid bloed die u verliest, varieert van een normale menstruatie tot een erg heftige menstruatie. Zorg dat u uw kleding en beddengoed beschermt tegen het bloedverlies.
  • U kunt bloedstolsels verliezen. Dit zijn helderrode klonten bloed die zo groot als een vuist kunnen zijn. Verliest u meerdere stolsels? Neem dan contact op met de verloskamers of de afdeling Verloskunde van HMC.
  • Als de miskraam verder doorzet, krijgt u buikpijn. De buikpijn lijkt op heftige menstruatiepijn. Sommige vrouwen ervaren de pijn als weeën. De pijn komt in golven. De pijn houdt enkele minuten aan en gaat dan weer weg. Soms komt het voor dat u enkele minuten tot uren buikpijn heeft, dat deze weggaat en later weer terugkomt. De oorzaak van de buikpijn zijn de knijpbewegingen die de baarmoeder maakt. Hiermee werkt het lichaam alles wat in de baarmoeder zit, naar buiten. Wanneer de baarmoeder volledig leeg is, verdwijnt de pijn.
  • Wanneer de baarmoeder leeg is, heeft u weer normaal bloedverlies, zoals bij een menstruatie. De baarmoedermond sluit zich weer. Het bloedverlies stopt dan binnen twee weken helemaal.

Wat kunt u doen?

U kunt kiezen voor:

  • afwachten
  • gebruikmaken van medicijnen
  • curettage

Bekijk de filmpjes op degynaecoloog.nl over de keuzes die u kunt maken bij een miskraam

Afwachten

Over het algemeen kunt u het einde van een miskraam afwachten. Bij de helft van alle miskramen stoot de baarmoeder de vrucht helemaal af. Dit gebeurt binnen twee weken na het begin van de bloeding. De miskraam verloopt zo op een natuurlijke manier. De vrouwen die hiervoor kiezen, kunnen de miskraam emotioneel soms beter verwerken.

Kiest u ervoor om te wachten tot uw baarmoeder de vrucht vanzelf afstoot? Denk dan na over wanneer u dit met de verloskundige of arts wilt bespreken. Afwachten kan medisch geen kwaad en heeft geen gevolgen voor een nieuwe zwangerschap. U kunt later alsnog kiezen voor een curettage (zie hieronder).

Gebruikmaken van medicijnen

U kunt samen met de arts besluiten om medicijnen te gebruiken, een combinatie van Mifegyne en misoprostol (Cytotec). Deze tabletten wekken een natuurlijke miskraam op. U kunt de behandeling thuis ondergaan. We adviseren u om tijdens de behandeling niet alleen thuis te zijn. Zorg dat er iemand in de buurt is, die u kan ondersteunen en die u naar het ziekenhuis kan brengen als dat nodig is.

Werking

Mifegyne is een medicijn dat de werking van Misoprostol voorbereidt. Het zorgt ervoor dat de baarmoedermond al wat zachter wordt en een beetje open gaat staan. U neemt dit medicijn meestal in het ziekenhuis in. Soms neemt u dit medicijn thuis in.

Misoprostol is een medicijn dat krampen van de baarmoeder veroorzaakt. Deze krampen drijven het zwangerschapsweefsel uit de baarmoeder. Dit lukt bij acht tot negen van de tien vrouwen. Het duurt enkele uren tot dagen voordat de miskraam op gang komt. Bij één tot twee op de tien vrouwen komt de miskraam niet op gang of blijft een deel van het zwangerschapsweefsel achter in de baarmoeder.

Als de baarmoeder niet helemaal leeg is, stopt het bloeden niet binnen twee weken na de miskraam. Om de baarmoeder dan leeg te maken, kunt u kiezen voor een curettage (zie hieronder) of een hysteroscopie. Tijdens een hysteroscopie kijkt de arts met een camera in de baarmoeder en verwijdert het weefsel dat nog in de baarmoeder zit.

Gebruik

U krijgt van de arts op de polikliniek eerst een tablet Mifegyne van 200 milligram. Deze slikt u door met een glas water. Dit medicijn maakt de baarmoedermond zacht en laat de misoprostol beter werken. U krijgt acht tabletten misoprostol mee naar huis.

24 tot 48 uur na de tablet Mifegyne brengt u thuis vier tabletten misoprostol van 200 milligram in. U brengt deze tabletten zo diep mogelijk in uw vagina in, bij voorkeur 's ochtends. Blijf na het inbrengen vijftien minuten liggen. Meestal komt de miskraam binnen een dag op gang.

Als u na 48 uur geen bloedverlies of krampen krijgt, dan werken de eerste tabletten niet. U kunt dan de volgende vier tabletten misoprostol inbrengen.

Bijwerkingen

Misoprostol staat in Nederland alleen geregistreerd als medicijn voor maagklachten. Een van de bijwerkingen van misoprostol zijn krampen van de baarmoeder. Van deze bijwerking maken we gebruik. Andere bijwerkingen van misoprostol zijn:

  • diarree
  • buikkrampen
  • misselijkheid
  • duizeligheid
  • hoofdpijn
  • koude rillingen
  • een kleine verhoging van de temperatuur
  • koorts (soms)

Pijnstilling

Tegen de pijn van de krampen kunt u NSAID's nemen. Dit zijn pijnstillers die beter werken tegen de pijn dan paracetamol. NSAID's zijn bijvoorbeeld naproxen, ibuprofen en diclofenac. Op de bijsluiter van de medicijnen leest u hoeveel u tabletten u per dag mag gebruiken. Het beste tegen de pijn is om naproxen en paracetamol tegelijk in te nemen, zodra de krampen beginnen.

Na de behandeling

Als de miskraam op gang komt, kunt u tot drie weken wisselend bloedverlies hebben. Als u na drie weken nog steeds bloed verliest, neemt u contact op met de polikliniek Gynaecologie.

De menstruatie komt na vier tot zes weken weer op gang, soms iets later. Als u opnieuw zwanger wilt raken, hoeft u niet per se te wachten. Vaak adviseren we wel om één menstruatie af te wachten, zodat u weet dat de cyclus zich heeft hersteld.

Risico op infectie

Na de behandeling staat de baarmoedermond nog open. Dit geeft een klein risico op infectie. Zolang u bloed verliest, mag u daarom:

  • geen tampons gebruiken
  • niet vrijen
  • niet zwemmen
  • niet in bad

U mag wel douchen.

Heeft u binnen twee weken na de behandeling meer dan 38,5°C koorts? Neem dan contact op met de polikliniek Gynaecologie.

Controle

Twee weken na de behandeling krijgt u een controle op de polikliniek om te kijken of de miskraam compleet is. Bij ongeveer één tot twee van de tien vrouwen is nog een (deel van de) vruchtzak aanwezig. Dan kunt u alsnog kiezen voor een curettage. Als er nog een zwangerschapsrest aanwezig is, kunt u kiezen voor een hysteroscopie.

Curettage

Sommige vrouwen vinden het moeilijk om te wachten tot de miskraam vanzelf op gang komt en de bloeding ophoudt. Dit kan zowel emotioneel als praktisch vervelend zijn. Lichamelijk kan wachten zwaar zijn, als het bloedverlies lang aanhoudt. Sommige vrouwen kiezen er daarom voor een curettage te laten uitvoeren. Bij een curettage maakt de gynaecoloog de baarmoeder leeg door deze met een dun slangetje via de vagina leeg te zuigen of door de baarmoeder met een schrapertje leeg te maken.

De gynaecoloog verricht de ingreep in een poliklinische operatiekamer of een 'gewone' operatiekamer.
Het verschil tussen de operatiekamers is dat op de poliklinische operatiekamer geen anesthesist aanwezig hoeft te zijn.

Poliklinische operatiekamer
In de poliklinische operatiekamer verdooft de gynaecoloog de baarmoedermond met een paar prikjes. Tijdens de ingreep bent u gewoon wakker. Soms is verdoven niet nodig, als de baarmoedermond al wat open staat. Na de ingreep kunt u meteen weer naar huis.

Gewone operatiekamer
In de gewone operatiekamer krijgt u een korte narcose. Hierdoor merkt u niets van de ingreep. Een curettage duurt vijf tot tien minuten. Als de gynaecoloog alle weefselresten heeft verwijderd, houdt de bloeding vanzelf op, binnen enkele dagen tot twee weken. Na de operatie gaat u naar de uitslaapkamer. Meestal gaat u dezelfde dag weer naar huis.

Complicaties

Een complicatie is een extra medisch probleem dat zich voordoet. Bij iedere ingreep bestaat de kans op een complicatie, dus ook bij deze ingreep. Gelukkig komen complicaties bij een curettage niet vaak voor. Hieronder vindt u een overzicht van mogelijke complicaties:

  • ernstig bloedverlies (26 op de tienduizend vrouwen)
  • per ongeluk doorboren (perforatie) van de baarmoederwand (twee op de duizend vrouwen)
  • niet-complete curettage (zeer zelden)
  • ontstaan van verklevingen in de baarmoederholte – ziekte van Ashermann (zeer zelden)

Anti-D-immunoglobuline

Heeft u een rhesusnegatieve bloedgroep? Dan krijgt u na een miskraam anti-D-immunoglobuline (anti-D). Dit medicijn voorkomt het ontstaan van rhesus-antistoffen, die bij een volgende zwangerschap problemen kunnen veroorzaken. De gynaecoloog geeft u anti-D bij een spontane miskraam vanaf een zwangerschap van tien of meer weken en altijd na een curettage.

Adviezen

  • U kunt een miskraam niet voorkomen of tegenhouden, ook niet door bedrust of medicijnen te nemen.
  • Tijdens en na een miskraam kunt u zich erg moe en leeg voelen. Rust daarom veel in deze periode. Rust is belangrijk voor uw lichaam en geest.
  • Bij pijnklachten mag u gerust paracetamol nemen, in combinatie met een NSAID. Neem dan twee tabletten paracetamol van 500 milligram tegelijk in, maximaal vier keer per dag. Gebruik de NSAID volgens de voorschriften in de bijsluiter.
  • Warmte kan prettig zijn. Maak bijvoorbeeld een warme kruik of neem een warme douche.
  • Gebruik tijdens en kort na de miskraam geen tampons. Deze geven een kans op infectie, omdat de baarmoedermond vaak nog iets geopend is.

Herstel

Lichamelijk herstel

Het lichamelijke herstel na een miskraam of curettage gaat meestal vlot. Als de baarmoeder leeg is, verliest u steeds minder bloed. De buikpijn gaat dan over in een zeurderige pijn. De dag na de miskraam verliest u evenveel bloed als tijdens de menstruatie. De buikpijn is dan zo goed als over. U blijft nog vijf tot tien dagen bloed verliezen. Net als bij een menstruatie verliest u langzaamaan minder bloed. In het begin is het bloed dit soms helderrood, later meestal wat bruinig. Zolang u bloed verliest, is ons advies:

  • geen tampons gebruiken
  • niet vrijen
  • niet zwemmen
  • niet in bad

De volgende menstruatie komt meestal na ongeveer vier tot zes weken verwachten, maar soms komt deze eerder of later. Na een miskraam is het niet moeilijker om zwanger te raken.

Emotioneel herstel

Sommige vrouwen kunnen een miskraam vrij snel naast zich neerleggen, andere vrouwen hebben daar meer tijd voor nodig. Dat heeft bijvoorbeeld te maken met of iemand al kinderen heeft, hoeveel moeite het kostte om zwanger te raken of met het verloop van de miskraam. Iedere vrouw verwerkt een miskraam op haar eigen manier. Hoe lang het proces van verwerking duurt, is voor iedereen verschillend.

Belangrijk is het om de miskraam een plek te geven en er samen over te praten. Neem er de tijd voor en voel u niet bezwaard als u veel tijd nodig heeft. Voor sommigen is een miskraam een ingrijpende gebeurtenis, die leidt tot een rouwproces. Een miskraam maakt een einde aan de zwangerschap, maar ook aan uw beeld van de nabije toekomst. Een miskraam kan daardoor zorgen voor veel verdriet, teleurstelling, schuldgevoelens, boosheid, leegte en ongeloof. Omdat het verlies voor uw omgeving vaak onzichtbaar is, kan het prettig zijn om te praten met mensen die hetzelfde hebben meegemaakt. Aarzel niet om uw verdriet met anderen te delen. Er is altijd wel iemand die u steun kan geven.

Zwanger worden

Na verloop van tijd ontstaat meestal weer het verlangen naar een nieuwe zwangerschap. Hoe lang dat duurt, is voor iedereen verschillend. Soms is het gevoel niet eens weggeweest. Als u opnieuw zwanger wilt raken, hoeft u niet per se te wachten. Vaak adviseren we wel om één menstruatie af te wachten, zodat u weet dat de cyclus zich heeft hersteld. Daarnaast is het natuurlijk belangrijk dat u en uw partner er allebei emotioneel weer aan toe zijn.

In de meeste gevallen verloopt een nieuwe zwangerschap zonder problemen. De eerste drie maanden van de zwangerschap zijn echter wel spannend – zou het deze keer wel goed gaan? U mag al vroeg in de zwangerschap contact met ons opnemen. Zo kunnen wij u helpen om de eerste spannende periode door te komen. Eventueel maken we een vervroegde echo. Dit kan vanaf zeven weken zwangerschap.

Wanneer moet u meteen contact opnemen met HMC?

Neem meteen contact op met HMC, via telefoonnummer 088 979 21 04:

  • als u langdurig veel bloed verliest, meer dan bij een menstruatie. Gedurende een korte tijd mag u meer bloed verliezen, vooral op het moment dat de baarmoeder de vrucht uitdrijft.
  • als u binnen een uur twee grote maandverbanden nodig heeft om het bloed op te vangen.
  • als u last heeft van duizeligheid, flauwvallen of sterretjes zien.
  • als u koorts krijgt tijdens een spontane miskraam of na een curettage. Een temperatuur van 38˚C of hoger kan wijzen op een infectie.
  • als u na een spontane miskraam of een curettage langdurig en hevig bloed verliest en hevige buikpijn blijft houden. Dit kan wijzen op een incomplete miskraam. Soms is dan een curettage of hysteroscopie nodig.

Vragen

Bij lichamelijke klachten, vragen, twijfels of problemen kunt u ons dag en nacht bellen. Ook voor vragen over het verloop van uw miskraam of emotionele steun kunt u altijd bij ons terecht. Het kan prettig zijn om met een deskundige te praten over hoe u alles ervaart en wat u voelt.

Heeft u na het lezen van deze folder nog vragen? Bespreek deze dan met uw arts. Neem a.u.b. contact op tijdens kantooruren met de polikliniek Gynaecologie/Verloskunde HMC, via telefoonnummer 088 979 24 22.

Meer informatie en ondersteuning

Boeken

  • 'Met lege handen', M. Cuisinier en H. Janssen. H. Van Holkema en Warendorf, derde druk, 2000, ISBN 9026966997.
  • 'Als je zwangerschap misloopt', M. van Buren, W. Braam. De Kern, Baarn, zesde druk, 1999. ISBN 9032506749.
  • 'Tussen iets en niets, omgaan met het verlies van een prille zwangerschap'. Spitz, M. Keirse en A. Vandermeulen. Lannoo Tielt, 1998, ISBN 9020934449.

Websites

  • www.degynaecoloog.nl
    Website van de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG).
  • www.knov.nl
    Website van de Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen (KNOV).

Miskraam

Miskraam
Waarom HMC?

  • Persoonlijke aandacht, ook voor uw partner
  • Uitstekende samenwerking met Haagse verloskundigen