Informatie urinekatheter

U heeft een katheter in uw blaas of zal deze binnenkort krijgen.
Op deze webpagina staat informatie over het inbrengen van de katheter en hoe u deze moet verzorgen.

Specialismen en team

Afspraak en contact

Vragen of aanvragen van herhaalrecepten via E-consult in patientenportaal mijnHMC

Ook kunt u ma t/m vr contact opnemen met de polikliniek Urologie

Locatie

Toon overige locaties

Cijfers

205.000 eerste polikliniek consulten
32.000 klinische opnames per jaar
155.000 verpleegdagen
60.000+ patiënten per jaar op de SEH
350 medisch specialisten

Over informatie urinekatheter

U heeft een katheter in uw blaas of zal deze binnenkort krijgen.
Op deze webpagina staat informatie over het inbrengen van de katheter en hoe u deze moet verzorgen.

Een urinekatheter

Een urinekatheter is een slangetje in de urinebuis dat de urine vanuit de blaas afvoert.
De meest voorkomende reden om een urinekatheter te plaatsen is wegens urineretentie (niet of gedeeltelijk uitplassen, waardoor er urine in de blaas achterblijft). Daarnaast is na sommige operaties aan de urinewegen een katheter nodig om het operatiegebied goed te laten genezen.
Aan het begin van de katheter zit een ballon (zie afbeelding 1). Na het inbrengen wordt de ballon gevuld. De ballon zorgt ervoor dat de katheter op zijn plek blijft zitten. Aan het andere uiteinde zit de opvangzak of een kraantje.

afbeelding_1_katheter_met_een_gevulde_ballon.jpg

Afbeelding 1: urinekatheter met gevulde ballon

Het inbrengen van de katheter

Het inbrengen van de katheter gebeurt in een behandelkamer op de polikliniek Urologie of op een verpleegafdeling. De verpleegkundige brengt u naar de behandelkamer. Daar kleedt u zich van onderen uit. U kunt uw bovenkleding aanhouden. De verpleegkundige maakt de uitgang van uw urinebuis schoon. Hierna wordt een verdovende gel in uw urinebuis aangebracht. Dit kan een branderig gevoel geven. Vervolgens brengt de verpleegkundige de katheter via de urinebuis in uw blaas. Het inbrengen van de katheter is niet pijnlijk, maar kan wel een onaangenaam gevoel geven. Vervolgens wordt de ballon via het slangetje langzaam met water gevuld. Het inbrengen van de katheter duurt ongeveer tien minuten.

Daarna heeft u een gesprek met de verpleegkundige. U krijgt uitleg over de omgang en verzorging van de katheter.

De dagelijkse verzorging

U moet dagelijks de katheter verzorgen. Zo voorkomt u dat er een infectie zoals een blaasontsteking ontstaat. Ga als volgt te werk:

  • Was de handen voor en na het verwisselen van het kraantje of de opvangzak.
  • Was elke dag het gebied rondom uw urinebuis goed met water (mannen ook onder de voorhuid). U kunt met de katheter gewoon douchen.
  • Waar de katheter het lichaam uitgaat, kan wat afscheiding (slijm) ontstaan. Hier hoeft u zich geen zorgen over te maken. U kunt dit met een washand zonder zeep wegwassen.
  • Drink minimaal anderhalve liter vocht per dag. Dit helpt een blaasontsteking te voorkomen. Ook voorkomt het verstopping van de katheter.
  • Draag of hang de opvangzak altijd lager dan de uitgang van de katheter. Zo kan de urine goed aflopen.
  • Vermijd trekken aan de katheter. Dit kan de blaas beschadigen.

De verpleegkundige of doktersassistente van de polikliniek zal u de verzorging omtrent de katheter uitleggen. Als u de katheter niet zelf kunt verzorgen, kan iemand anders dit leren.
Een andere mogelijkheid is om thuiszorg in te schakelen voor het verwisselen van de opvangzakken.

Opvangsysteem

U draagt overdag en ’s nachts verschillende systemen. Overdag draagt u een katheter met een kraantje (zie afbeelding 2) of een kleine opvangzak (zie afbeelding 3).
Als u een kraantje draagt moet u om de drie uur naar het toilet gaan om de blaas te legen. U zet daar het kraantje open en laat de urine weglopen.

katheter_beenzak.jpg  katheter_met_kraantje.jpg
Afbeelding 2: katheter met
kraantje
Afbeelding 3: katheter met
beenzak en kraantje


Wanneer u een opvangzak heeft, draagt u deze met twee klittenbanden om uw been. De opvangzak wordt een beenzak genoemd. De beenzak heeft een beperkte inhoud. Overdag moet u het zakje legen via het kraantje onderaan de beenzak. U kunt dit gewoon boven een toilet doen.

’s Nachts doet u een grote opvangzak aan het kraantje of aan de beenzak. Deze zak wordt de nachtzak genoemd. De nachtzak past met een ophangsysteem aan uw bedrand. Als dit niet past, kunt u de nachtzak in een emmer naast uw bed zetten. De nachtzak leegt u via het kraantje in het toilet.

De katheter moet de urine goed kunnen afvoeren. Daarom moet de opvangzak altijd lager hangen dan de uitgang van de katheter. Probeer te voorkomen dat het slangetje knikt.

U krijgt een pakket mee voor thuis met zakjes en andere materialen. Bij dit pakket zit ook een uitleg over hoe u nieuwe opvangzakken kunt bestellen.

Verwisselen van opvangzak, kraantje en nachtzak

Verwisselen van opvangzakken

  • U legt de nieuwe zak klaar en verwijdert het afsluitdopje.
  • U knijpt met uw vingers het uiteinde van de katheter dicht. Met uw andere hand pakt u het aansluitpunt van de opvangzak die u wilt vervangen vast.
  • U maakt een heen en weer draaiende beweging waardoor de opvangzak loskomt van de katheter.
  • U kunt nu de nieuwe opvangzak op de katheter aansluiten. Dit doet u door het aansluitpunt van de nieuwe opvangzak stevig in het uiteinde van de katheter te drukken.

Verwisselen van kraantje

  • U legt het nieuwe kraantje klaar.
  • U knijpt met uw vingers het uiteinde van de katheter dicht. Met de andere hand pakt u het kraantje dat u wilt vervangen vast.
  • U maakt een heen en weer draaiende beweging waardoor het kraantje loskomt van de katheter.
  • U kunt nu het nieuwe kraantje op de katheter aansluiten. Dit doet u door het aansluitpunt van het kraantje stevig in de katheter te drukken.

Aansluiten van de nachtzak

  • U legt de nachtzak klaar en verwijdert het afsluitdopje.
  • U sluit de nachtzak aan op het uiteinde van de beenzak of op het uiteinde van het kraantje. Dit doet u door het aansluitpunt van de nachtzak stevig in het uiteinde van de beenzak (of het kraantje) te drukken.
  • Vervolgens zet u het kraantje van de beenzak (of het kraantje) open, zodat de urine naar de nachtzak kan lopen.
  • U hangt de nachtzak met het rekje naast uw bed of u plaatst deze in een emmer naast het bed.
  • U kunt de klittenbanden om uw been eventueel ’s nachts losmaken.

Verwijderen van de nachtzak bij gebruik van beenzak

  • Doe de klittenbanden weer om uw been als u deze losgemaakt had.
  • Zet het kraantje van de beenzak dicht.
  • U pakt het aansluitpunt van de nachtzak in uw ene hand vast en het uiteinde van de beenzak in uw andere hand.
  • U maakt een heen en weer draaiende beweging waardoor de nachtzak loskomt van de beenzak.

Verwijderen van de nachtzak bij gebruik van kraantje

  • Zet het kraantje dicht.
  • U pakt het aansluitpunt van de nachtzak in uw ene hand vast en het uiteinde van het kraantje in uw andere hand.
  • U maakt een heen en weer draaiende beweging waardoor de nachtzak loskomt van het kraantje.

Schoonmaken van de opvangzakken

Nadat u een opvangzak heeft losgemaakt, leegt u deze in het toilet. Vervolgens spoelt u de zak door met koud water. Houd hiervoor het uiteinde van de slang onder de kraan. Laat de zak drogen totdat u deze weer gaat gebruiken. U zet het kraantje dicht voordat u de opvangzak weer aansluit.

Gebruik van de opvangzakken

De beenzakken en de nachtzakken kunt u meerdere dagen achter elkaar gebruiken. U moet de zakjes minimaal twee keer per week verwisselen. Wanneer de urine bloederig of vies is, verwisselt u de zakken vaker. Als de zakken bijna op zijn, kunt u nieuwe bestellen bij de leverancier van de zakken. Dit wordt volledig vergoed door uw zorgverzekeraar.

Verwisselen van de katheter

De katheter kan meestal zes weken blijven zitten. Dit hangt af van het soort katheter.
De katheterwissel gebeurt bij uw thuis, uw huisarts of op de polikliniek Urologie. Het vervangen van de katheter gebeurt als volgt:

  • De ballon in uw blaas wordt geleegd via het ventiel.
  • Vervolgens wordt de katheter verwijderd.
  • De nieuwe katheter wordt op dezelfde manier ingebracht als de eerste keer.

Vindt de katheterwissel plaats in het ziekenhuis? Dan maakt u op de polikliniek Urologie een afspraak voor de katheterwissel.

Verwijderen van de katheter

De uroloog bepaalt wanneer de katheter eruit mag. Dit varieert van na één week tot na enkele maanden. U maakt op de polikliniek Urologie een afspraak voor het verwijderen van de katheter.

Mogelijke complicaties

Bij een katheter kunnen een aantal complicaties optreden. In al deze gevallen moet u contact opnemen met de polikliniek Urologie:

  • Een bloeding in uw blaas. Dit kan direct optreden nadat de katheter ingebracht is. Deze bloeding stopt meestal vanzelf. Een enkele keer kan een spontane bloeding in uw blaas ontstaan.
  • Een blaasontsteking. Een katheter geeft een verhoogde kans op een blaasontsteking. U merkt dit aan een pijnlijk gevoel in de blaas. De urine kan troebel zijn en u kunt een temperatuursverhoging hebben.
  • Verstopping van de katheter. Controleer eerst of er geen knik in een slangetje of in de opvangzak zit. Als dit niet het geval is, kan spoelen van de katheter of het vervangen van de katheter noodzakelijk zijn.
  • Lekkage van urine langs de katheter. Het spoelen van de katheter kan nodig zijn. De lekkage van urine kan ook door blaaskrampen worden veroorzaakt. Hierbij wordt urine naast de katheter geperst. De uroloog schrijft dan medicijnen voor tegen de blaaskrampen.
  • Als het ballonnetje in de blaas beschadigd is of als er te hard aan de katheter getrokken wordt, kan de katheter eruit vallen. In dit geval moet er een nieuwe katheter ingebracht worden.

Contact

Deze webpagina geeft algemene informatie over de behandeling. Heeft u na het lezen van de webpagina nog vragen? Kijkt u dan op www.allesoverurologie.nl.

Uw vragen kunt u stellen via e-consult via het patiëntenportaal ‘mijnHMC’.
Kijk op: www.haaglandenmc.nl en kies voor ‘Mijn HMC’.
Houd uw DigiD code gereed.

Voor dringende vragen kunt u contact opnemen met de polikliniek Urologie:
088 979 41 44

Bij spoed bel de Spoedeisende Hulp van HMC Westeinde: 088 979 23 80.

Informatie urinekatheter

Waarom HMC?

  • Breed en gespecialiseerd zorgaanbod
  • We vernieuwen en verbeteren de zorg continu
  • Samenwerken vinden we vanzelfsprekend
  • Gastvrij ziekenhuis