Het natriumbeperkt dieet

U heeft het advies gekregen om minder natrium te gebruiken. Natrium is een onderdeel van keukenzout. Natrium trekt vocht aan. Hoe meer natrium er in ons lichaam voorkomt, hoe meer vocht het lichaam zal vasthouden. Redenen voor een natriumbeperkt dieet zijn bijvoorbeeld een verminderde nierfunctie, verhoogde bloeddruk, het vasthouden van vocht, hartfalen of zwangerschap. Deze webpagina geeft u informatie over waar zout (natrium) in zit, hoe u het gebruik van zout kunt beperken en tips voor een smaakvolle voeding zonder zout.

Specialismen en team

Afspraak en contact

088 979 2830
van 08.00-17.00 uur

dietetiek@haaglandenmc.nl

 

Cijfers

205.000 eerste polikliniek consulten
32.000 klinische opnames per jaar
155.000 verpleegdagen
60.000+ patiënten per jaar op de SEH
350 medisch specialisten

Over het natriumbeperkt dieet

U heeft het advies gekregen om minder natrium te gebruiken. Natrium is een onderdeel van keukenzout. Natrium trekt vocht aan. Hoe meer natrium er in ons lichaam voorkomt, hoe meer vocht het lichaam zal vasthouden. Redenen voor een natriumbeperkt dieet zijn bijvoorbeeld een verminderde nierfunctie, verhoogde bloeddruk, het vasthouden van vocht, hartfalen of zwangerschap. Deze webpagina geeft u informatie over waar zout (natrium) in zit, hoe u het gebruik van zout kunt beperken en tips voor een smaakvolle voeding zonder zout.

Algemeen advies

Natrium komt van nature in kleine hoeveelheden voor in onze voeding. Aan veel voedingsmiddelen die u in de winkel koopt is zout toegevoegd. Daarnaast voegen we zelf regelmatig zout toe aan onze maaltijden. Het natriumbeperkt dieet houdt in dat u per dag 5-6 gram keukenzout per dag mag gebruiken (=2000-2400 mg natrium). U kunt dit bereiken door zelf geen zout toe te voegen aan de maaltijd en producten die veel zout bevatten te vermijden.

Natriumrijke producten

Onderstaande producten bevatten veel natrium en moet u zo min mogelijk gebruiken:

  • Smaakmakers zoals: Maggi, Aromat, bouillonpoeder, bouillonblokjes, ketjap, sambal, kip en vleeskruidenmixen, groente en kruidenmixen, mosterd, piccalilly, tabasco, ve-tsin, Worcestershiresaus
  • Knoflookzout, selderijzout, uienzout, sesamzout en zeezout, Lo Salt
  • Marmite (gistextract)
  • Gezouten margarine, gezouten halvarine, gezouten roomboter en gezouten bak en braadvet
  • Soepen, bouillons en sauzen uit pakjes of blik
  • Kant-en-klare diepvriesmaaltijden
  • Kant-en-klare gerechten zoals: nasi, bami, pizza, kroket en loempia
  • Groenten en peulvruchten uit blik of glas
  • Aangemaakte diepvriesgroente zoals: groente à la crème of rode kool met appeltjes
  • Gezouten groentesappen zoals: tomatensap en tomatengroentesap
  • Groenten in het zuur of zoetzuur zoals: uitjes, augurkjes en zuurkool
  • Te zoute vleessoorten, vleeswaren en vis
  • Vegetarische vleesvervangers zoals: vegaburgers, vegaschijven, vegaworstjes etc.
  • Hartige versnaperingen zoals chips, olijven, gezouten nootjes, kroepoek
  • Mineraalwater met veel natrium: Vichy en Appolinaris
  • Alle soorten drop en zoethoutthee. Deze bevatten een stof die de bloeddruk kan verhogen
  • Gebruik maximaal ½ liter melk en melkproducten per dag vanwege de hoeveelheid natrium die in melk(producten) zit.

Natriumarme voedingsmiddelen

Om uw maaltijden smakelijk te maken, kunt u gebruikmaken van onderstaande smaakmakers:

  • Azijn, citroen, kruiden en specerijen zoals verse en gedroogde tuinkruiden, peper, kerrie, nootmuskaat, knoflook, paprikapoeder, foelie, laurier, kruidnagels en kruidenbuiltjes
  • Natriumarme kruidenmengsels van de merken Verstegen en Silvo
  • Speciale natriumarme voedingsmiddelen zoals: natriumarme Maggi, natriumarme bouillonpoeder, natriumarme tomatenpuree en natriumarm dieetzout. Deze vindt u in de dieethoek van grote supermarkten en bij biologische winkels of reformwinkels. Als u deze producten wilt gebruiken heeft u toestemming nodig van uw arts. Deze producten zijn namelijk vaak rijk aan kalium en kunnen voor sommige mensen niet geschikt zijn.

Advies per maaltijd

Brood

U mag alle soorten brood eten; bruin, volkoren, wit brood, geroosterd brood, beschuit, toast, knäckebröd, crackers, ontbijtkoek, bolletjes. Soms moet u een (strenger) natriumbeperkt dieet volgen waarbij u natriumarm brood moet gebruiken. Het roosteren van dit brood geeft meer smaak.
Eventueel kunt u natriumarm brood afwisselen met natriumarm beschuit, natriumarm roggebrood, natriumarm ontbijtkoek en natriumarme cracker. Of dit voor u gewenst is kunt u overleggen met uw arts of diëtist.

Margarine en boter

Gebruik ongezouten margarine/halvarine of ongezouten roomboter.

Beleg

U kunt uw brood beleggen met:

  • Zoet brood beleg zoals jam, honing, hagelslag e.d.
  • Fruit of rauwkost zoals tomaat, komkommer, radijs, aardbeien en plakjes banaan
  • Ongezouten ei, eventueel op smaak gemaakt met kerrie, paprikapoeder en/of peper of gebakken met paprika of champignons
  • Kaas of smeerkaas. Jonge, belegen en oude kaas bevat evenveel natrium. Kaassoorten Roquefort of Gorgonzola bevatten meer natrium dan bijvoorbeeld Maasdammer, Emmentaler, Gruyére, verse geitenkaas, Hüttenkäse, Mozzarella, Mon Chou, Boursin, Maaslander en Milner. Daarnaast is er natriumarme kaas te koop. Deze kaas bevat echter veel kalium. Voor sommige mensen zijn deze producten vanwege de hoeveelheid kalium niet geschikt. Overleg met uw diëtist of arts of u deze producten kunt gebruiken.

Vleeswaren

 

Zo min mogelijk gebruiken Bij voorkeur gebruiken
Bacon, casselerrib, filet américain, luncheonmeat, pekelvlees, rauwe ham, rookvlees, alle soorten droge worst (cervelaat, salami, snijworst), gerookte spek, katenspek, ontbijtspek, gerookte ham Fricandeau, kalkoenfilet, kipfilet, lever, licht gezouten rookvlees, rosbief, tong, rollade


Als alternatief voor kant-en-klare vleeswaren kun u ongezouten vlees dat over is van de warme maaltijd als broodbeleg gebruiken.

Ongezouten soep

U kunt een portie ongezouten bouillon of ongezouten soep eten. Ongezouten bouillon kunt u maken van natriumarme bouillonkorrels of trekken van vlees of vis en/of groente als ui, prei en wortel en/of trekken van kruiden of een kruidenbuiltje. Ongezouten soep kunt u maken van ongezouten bouillon met hieraan toegevoegd: vermicelli, rijst, bloem of peulvruchten en als vulling stukjes vlees of vis, groente, tomaat. Voor de smaak kunt u kruiden en specerijen toevoegen zoals natriumarme Maggi, natriumarme Aromat, natriumarme tomatenpuree. U kunt ook kant-en-klare natriumarme soep gebruiken (zie ‘Natriumarme voedingsmiddelen’).

Vlees

Van nature bevatten vlees en gevogelte niet veel natrium. Kant-en-klare vleesproducten bevatten echter veel natrium.

Zo min mogelijk gebruiken Bij voorkeur gebruiken
Kant-en-klare vleesproducten zoals: braad en rookworst, hamburgers, gepaneerd vlees, saucijzen, kant-en-klare gehaktballen, cordon bleu, gemarineerd vlees, slavinken, rundervinken en aangemaakt gehakt Ongemengd en ongepaneerd vlees zoals: kip, kalkoen, karbonade, tartaar, biefstuk, ossenhaas, poulet, rosbief, runderlappen, varkenslappen


Door het vlees te grillen, fruiten met ui en/of champignons of in een zelfgemaakte marinade te bereiden krijgt het vlees meer smaak.

Vis

Zo min mogelijk gebruiken Bij voorkeur gebruiken 
  • Kant-en-klare gerookte of gestoomde vis zoals gestoomde makreel en zalm, bokking, gerookte paling
  • Vis in het zuur zoals rolmops
  • Alle soorten haring
  • Kant-en-klare gepaneerde vis zoals vissticks en zeeschnitzel
  • Vis uit blik of glas (tonijn, sardines, zalm)
  • Schaal en schelpdieren zoals: garnalen, oesters, mosselen, kreeft en krab (zijn van nature te zout)
  • Ongepaneerde verse vis en vis uit de diepvries


Vegetarische vleesvervangers

Zo min mogelijk gebruiken Bij voorkeur gebruiken 
Kant-en-klare sojaproducten zoals vegetarische burgers en vegetarische schijven Verse peulvruchten zoals bruine bonen en kapucijners en sojaproducten zoals tahoe en tempé


Vlees en vis kunt u bereiden met ongezouten boter, ongezouten margarine of olie. U kunt bij de bereiding kruiden en specerijen gebruiken voor de smaak.

Ongezouten jus of saus

Ongezouten saus kunt u maken van het kookvocht van groente/vis of van ongezouten gebonden bouillon. Voor de smaak kunt u kruiden of specerijen toevoegen. U kunt ook kant-en-klare natriumarme saus gebruiken.

Ongezouten groente

Gebruik verse groente of diepvriesgroenten. Aan de groente kunt u een ongezouten saus toevoegen (zie ‘Ongezouten jus of saus’) of ongezouten margarine, olie of natriumarme saus. Verder kunt u de groente met azijn, citroen, kruiden en specerijen op smaak brengen.

Ongezouten aardappels, rijst en dergelijke

Aardappelen bevatten van nature weinig zout. Ook in bijvoorbeeld diepvriesfrites zit weinig natrium. U kunt aardappelen het beste koken in zo min mogelijk water zodat er minder smaak- en voedingsstoffen verloren gaan. Eventueel kunt u de aardappelen voor de smaak bakken met ui, kerriepoeder en andere kruiden. Kant-en-klare aardappelproducten zoals aardappelkroketten en aardappelpuree bevatten wel natrium. Zonder zout gekookt bevatten rijst, macaroni, spaghetti, peulvruchten geen natrium.

Nagerecht

Als nagerecht kunt u nemen een schaaltje vla, pap, pudding, yoghurt of kwark, eventueel met siroop en/of een portie fruit of compote of vruchtenmoes.

Tussendoortjes

U kunt gebruikmaken van onderstaande tussendoortjes:

Dranken

  • Thee of koffie met of zonder suiker, eventueel met melk of koffiemelk
  • Melk, karnemelk, yoghurt, pap, vla, kwark of chocolademelk
  • Vruchtensap
  • Limonade of frisdrank of mineraalwater of ongezouten groentesap
  • Ongezouten bouillon of ongezouten soep

Fruit

  • Fruit, compote of vruchtenmoes

Overige tussendoortjes

  • Brood of beschuit en dergelijke met of zonder beleg
  • Ongezouten noten, ongezouten popcorn, natriumarme augurkjes
  • Stukjes komkommer, paprika, radijs e.d. met een zelfgemaakt dipsausje erbij
  • Biscuit of koekje, gebakje, cake, een stukje chocolade of een snoepje als een zuurtje, pepermuntje, kauwgom en dergelijke (geen drop)
  • Rozijnen of gedroogde vruchten

Vragen

Heeft u na het lezen van de webpagina nog vragen, dan kunt u op werkdagen tussen 08.00 en 17.00 uur telefonisch contact opnemen met een van de diëtisten van het ziekenhuis via telefoonnummer 088 979 28 30. U kunt ook een email sturen naar dietetiek@haaglandenmc.nl.

Meer informatie

  • www.voedingscentrum.nl
  • www.hartstichting.nl
  • www.nieren.nl

Het natriumbeperkt dieet

Waarom HMC?

  • Breed en gespecialiseerd zorgaanbod
  • We vernieuwen en verbeteren de zorg continu
  • Samenwerken vinden we vanzelfsprekend
  • Gastvrij ziekenhuis