Energie- en eiwitverrijkt dieet

Bij ziekte en herstel van ziekte heeft het lichaam extra energie en eiwitten nodig. Deze webpagina geeft informatie over hoe u uw voeding energierijker en eiwitrijker kunt maken.

Specialismen en team

Afspraak en contact

088 979 2830
van 09.00-10.00 naar 08.00-17.00

dietetiek@haaglandenmc.nl

Cijfers

205.000 eerste polikliniek consulten
32.000 klinische opnames per jaar
155.000 verpleegdagen
60.000+ patiënten per jaar op de SEH
350 medisch specialisten

Over een energie- en eiwitverrijkt dieet

Bij ziekte en herstel van ziekte heeft het lichaam extra energie en eiwitten nodig. Deze webpagina geeft informatie over hoe u uw voeding energierijker en eiwitrijker kunt maken.

Energie

De belangrijkste voedingsstoffen in ons eten en drinken zijn eiwitten, koolhydraten, vetten, vitaminen en mineralen. Deze stoffen leveren energie aan het lichaam. Als u minder energie binnen krijgt dan u nodig heeft, zult u afvallen. Ongewenst gewichtsverlies moet zoveel mogelijk voorkomen worden, omdat hiermee ook lichaamseiwitten worden afgebroken.

Eiwit

Eiwit is een belangrijke bouwstof voor ons lichaam. Eiwitten zijn onderdeel van onze dagelijkse voeding en worden voor een deel gebruikt voor de opbouw van onder andere uw spieren en het herstel van wonden. Eiwitten kunnen alleen als bouwstof gebruikt worden als de voeding voldoende energie levert. Het is dus belangrijk om de hoeveelheid eiwit in uw voeding te verhogen.
Eiwit komt veel voor in dierlijke voedingsmiddelen zoals: vlees, wild, gevogelte, vis, eieren, kaas, melk en melkproducten.
Ook komt eiwit veel voor in plantaardige voedingsmiddelen zoals: sojaproducten, noten, pinda’s en peulvruchten.

Vocht

Water is een belangrijk transportmiddel van ons lichaam. Vocht is belangrijk voor een goede doorbloeding en om alle weefsels van voedingsstoffen te voorzien. Bij slechte doorbloeding worden huid en weefsels kwetsbaarder en gevoeliger voor beschadigingen en genezen minder snel. Voldoende drinken is dus erg belangrijk. Dit betekent ongeveer 1½-2 liter per dag ofwel ongeveer 10 tot 15 kopjes, tenzij uw arts een andere hoeveelheid adviseert.

Vitaminen en mineralen

Om herstel van het lichaam mogelijk te maken, is het belangrijk dat u voldoende vitaminen en mineralen binnenkrijgt. Overleg met uw arts of diëtist of een vitamine- en/of mineralenpreparaat voor u een goede aanvulling zou zijn.

Algemene dagelijkse adviezen voor extra energie

  • Eet 6-8 maaltijden op een dag (drie hoofdmaaltijden en overig tussendoortjes).
  • Neem extra (dubbel) hartig beleg zoals kaas, vleeswaren, (gebakken) ei, vis en pindakaas. Ook kunt u blokjes kaas of plakjes vleeswaren en worst als tussendoortje gebruiken.
  • Gebruik extra volle melkproducten zoals yoghurt, vla, melk, karnemelk, pap, kwark, milkshake, chocomel en yoghurtdrank.
  • Eet pinda’s en noten.
  • Eet vlees, gevogelte, wild, vis, ei of vleesvervanging zoals tahoe en tofu.
  • Eet gevarieerd. Wissel warme, koude, zoete en hartige maaltijden af.
  • Kies minder voedingsmiddelen die weinig energie leveren, maar wel snel een verzadigd gevoel geven. Groente, rauwkost, fruit en volkoren producten kunnen bijvoorbeeld snel een vol gevoel geven.
  • Als warm eten echt niet gaat, neem dan een broodmaaltijd.
  • Voor het opwekken van de eetlust voor de (warme) maaltijd kunt u een half kopje sterke bouillon gebruiken. Neem niet te veel bouillon aangezien dit geen energie levert en de maag te veel kan vullen.
  • Drink voor de maaltijd niet meer dan één glas. Veel drinken vlak voor of tijdens de maaltijd kan de eetlust bederven.
  • Zorg dat de maaltijden er aantrekkelijk uitzien en goed ruiken, zodat u er veel van wilt eten.
  • Maak gerust gebruik van kant-en-klare maaltijden. Eventueel via een maaltijdservice.

Tips voor de bereiding

Let bij de keuze van uw maaltijd op het uiterlijk om het eten aantrekkelijker te maken. Hierbij kunt u letten op:

Kleur

  • Bijvoorbeeld worteltjes met aardappelpuree en vlees, of;
  • Aardappelen met doperwten/sperziebonen, vis en een gekleurd sausje.

Garnering

  • Bijvoorbeeld met paprikapoeder, kerriepoeder, plakjes tomaat, komkommer, augurk of geraspte kaas.

Bereiding

  • Bakken in een koekenpan of in de oven, gratineren, grilleren, pocheren, smoren en stoven. Een beschrijving van deze technieken is in elk goed kookboek te vinden.

Aanvullende adviezen

Hieronder staat een aantal mogelijkheden genoemd om uw voeding in energie (en eiwit) te verrijken. Als het ondanks de adviezen op deze webpagina niet lukt om uw gewicht op peil te houden, is het verstandig om contact op te nemen met uw diëtist. U vindt de telefoonnummers onderaan deze webpagina.

Brood(producten)

Zorg voor afwisseling in broodsoorten/-varianten en ontbijtproducten zoals: muesli-/notenbrood, krenten-/rozijnenbrood met of zonder spijs, chocoladebrood, luxe broodjes, tosti, croissant, krentenbol, creamcracker, muesli/cruesli/cornflakes.

Bruin, wit, volkoren brood
U kunt naar keuze bruin, wit of volkoren brood kiezen. Ze bevatten evenveel kilocalorieën. Als u snel een vol gevoel heeft, kunt u beter geen volkoren brood nemen. Witbrood of bijvoorbeeld tarwebrood is dan een beter alternatief.

Boter voor op brood

Besmeer uw brood royaal met (dieet)margarine of boter. Neem geen halvarine. Deze levert minder vet en energie. Roomboter en margarine bevatten evenveel vet als dieetmargarine. Dieetmargarine bevat echter meer onverzadigd vet en minder verzadigd vet dan margarine en boter. Onverzadigd vet is op de lange termijn, met het oog op preventie van een hoog cholesterolgehalte in het bloed en hart- en vaatziekten, gezonder dan verzadigd vet.

Hartig broodbeleg

Kies broodbeleg dat veel energie levert zoals volvette kaas en smeerkaas (minimaal 48+), vettere vleeswaren, pindakaas, vette vissoorten, sandwichspread en gebakken ei.

Kaas
Vette kaassoorten zijn bijvoorbeeld Goudse volvette kaas (48+), volvette smeerkaas, brie en roomkaas. De ‘+’ zegt iets over het vetgehalte in de kaas. Hoe hoger het getal voor de plus, des te meer vet de kaas bevat.

Vleeswaren
Vettere vleeswaren: alle worstsoorten zoals boterhamworst, cervelaatworst, (smeer)leverworst, bloedworst, palingworst. Verder zijn paté, ontbijtspek, bacon, gebraden gehakt, salami en cornedbeef ook vettere vleessoorten.

Zoet broodbeleg

Besmeer of beleg uw brood ruim met extra jam, banaan, chocoladehagel/
-vlokken/-pasta/-boter, kokosbrood, (basterd)suiker.

Combinaties van broodbeleg

U kunt ook verschillende combinaties van beleg gebruiken. Hiermee wordt de hoeveelheid eiwit, maar ook de hoeveelheid energie verhoogd. Voorbeelden hiervan zijn: kaas met jam, kaas met vleeswaren, kaas met sandwichspread, kaas met pindakaas, pindakaas met banaan, pindakaas met suiker of chocoladehagel/-vlokken, vis met sausjes en vis met
(room)kaas.

Dranken

Kies energierijke dranken zoals thee en koffie met (extra) suiker en eventueel (volle) melk of room, frisdrank, vruchtensap en limonade.

Melk en melkproducten
Kies volle melkproducten zoals volle melk, pap van volle melk, volle yoghurt, volle vla, volle kwark en volle chocolademelk.

Soep

Kies bij voorkeur een crèmesoep of soep met room, indien u een goede eetlust heeft.

Bereidingswijzen
U kunt de soep verrijken met een scheut slagroom, een eetlepel zure room, crème fraîche of een extra klontje boter/(dieet)margarine. Eventueel kunt u worst, gehakt of spek aan de soep toevoegen.

Vlees

Kies voor vettere vleessoorten zoals slavink, speklappen, rookworst, half-om-half gehakt of saucijs.

Bereidingswijzen
Gebruik bij de bereiding van vlees ruim boter of olie. Vloeibaar vet en olie bevatten meer onverzadigd vet dan gewone boter en margarine. Gepaneerd vlees is ook een goed alternatief. U kunt bij het bereiden gebruik maken van allerlei sausjes, kruidenboter, crème fraîche en zure room.
Als warm vlees u tegenstaat, probeer dan ook eens koude vleeswaren bij de warme maaltijd zoals: gebraden gehakt, worst, rosbief, rollade, casselerrib, ham of gerookte kip. U kunt ook een koude salade nemen van bijvoorbeeld vlees, groente en aardappelen, in plaats van een warme maaltijd.

Vis, schaal- en schelpdieren

Kies voor vettere vissoorten zoals een haring, lekkerbekje, kibbeling, makreel en gerookte zalm.

Bereidingswijzen
Gebruik vooral gebakken en/of gepaneerde vissoorten, verder kunt u natuurlijk ook gerookte vissoorten gebruiken. U kunt de vis verrijken met een extra klontje boter, room, crème fraîche of een sausje.

Vleesvervangers

Voor vleesvervangers gelden dezelfde bereidingsadviezen als voor vlees.

Jus en saus

Maak ruim gebruik van (niet ontvette) jus. Gebruik vettere saussoorten, zoals mayonaise, roomsaus, cocktailsaus, kaassaus, pindasaus en dergelijke.

Groenten

U kunt alle soorten groente gebruiken.

Bereidingswijzen
Neem gebakken groente of gekookte groente met een extra klontje boter of een sausje. Indien u snel een vol gevoel heeft, kunt u beter gekookte groente dan rauwkost eten. Kook de groente dan ook goed gaar.

Aardappelen, pasta, rijst

Aardappelen, pasta en rijst kunt u door elkaar vervangen. Als u snel een vol gevoel heeft, kunt u beter geen volkoren pasta en zilvervliesrijst nemen.

Bereidingswijzen
Om te zorgen dat de maaltijd meer calorieën bevat, kunt u gebakken rijst en aardappelen eten. Ook patates frites zijn energierijk. Bij gekookte aardappelen, stamppot en pasta kunt u extra jus of saus op basis van (zure) room, crème fraîche en/of boter/dieetmargarine gebruiken. Ook kunt u pasta en aardappelen bestrooien met geraspte kaas, zoals bijvoorbeeld bij aardappel gratin of pasta bolognese.

Nagerecht

Kies voor volle yoghurt, kwark, vla of pudding. Ook roomijs is een goed alternatief.

Bereidingswijzen
U kunt uw dessert verrijken met vruchten(saus), slagroom, chocoladehagel/-vlokken/-saus, honing, jam, siroop of nootjes.

Fruit

U kunt alle soorten fruit nemen. In plaats van gewoon fruit, kunt u ook vruchtjes op siroop nemen. Als u snel vol zit van fruit, kunt u vruchtensap gebruiken.

Koek en gebak

Koek en gebak leveren minder bouwstoffen dan een boterham met beleg. Ze leveren echter wel energie (kilocalorieën) en helpen om vermagering te voorkomen. U kunt alle soorten koek en gebak nemen. Ook pannenkoeken, puddingbroodjes, koffiebroodjes, donuts, chocolade en bonbons zijn een goed alternatief.

Hartige versnaperingen

U kunt alle soorten hartige tussendoortjes nemen zoals chips, zoutjes, plakjes worst, blokjes kaas, saucijzenbroodjes, pizzabroodjes, worstenbroodjes, kroket, bitterballen, etc. Noten zijn een goed alternatief want ze bevatten veel calorieën en veel onverzadigd vet.

Zoete versnaperingen

Tussendoor kunt u alle soorten snoep, drop, zuurtjes, ijsjes, toffees, candybars etc. eten om uw voeding in energie te verrijken.

Wat kunt u thuis doen?

Blijf thuis ook letten op energie- en eiwitrijke voeding zolang u ziek bent en tijdens uw verder herstel. Houd bijvoorbeeld het tijdschema van het ziekenhuis aan voor de maaltijden en tussendoortjes. Probeer de adviezen tijdens opname ook thuis te volgen. Verder is het ook belangrijk om thuis extra te blijven bewegen.
Daarnaast is het belangrijk om uw gewicht in de gaten te houden. Weeg uzelf in ieder geval één keer per twee weken.

Begeleiding

Poliklinisch kunnen wij u vanuit het ziekenhuis niet begeleiden. Bij aanhoudende voedingsproblemen is het verstandig om via uw huisarts een afspraak te maken bij een diëtist van de thuiszorg of een zelfstandig werkende diëtist.

Hoe vind ik een diëtist bij mij in de buurt?

Vraag bij uw huisarts na met welke diëtist er een samenwerking bestaat of kijk op:

  • www.dietisthaaglanden.nl (zelfstandige diëtistenpraktijk die binnen het ziekenhuis op elke locatie spreekuur aanbiedt)
  • www.nvdietist.nl
  • www.dcn.nl

Energie- en eiwitverrijkt dieet

Waarom HMC?

  • Breed en gespecialiseerd zorgaanbod
  • We vernieuwen en verbeteren de zorg continu
  • Samenwerken vinden we vanzelfsprekend
  • Gastvrij ziekenhuis