Endeldarm operatie

Abdominale-Perineale Rectumextirpatie (APR)

Haaglanden Medisch Centrum (HMC) en het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) werken intensief samen binnen het Universitair Kankercentrum Leiden - Den Haag (UKC). De belangrijkste reden hiervoor is dat we zo kennis en ervaring kunnen bundelen en de kwaliteit van de zorg verder kunnen verbeteren. Binnen het UKC is er een gezamenlijk, gespecialiseerd behandelteam van artsen en verpleegkundigen op het gebied van darmkanker. Het gespecialiseerde behandelteam bespreekt de resultaten van uw onderzoeken en is verantwoordelijk voor het uitvoeren van de operatie en andere behandelingen.

Specialismen en team

Afspraak en contact

088 979 46 32

ma t/m vr van 08.30 – 17.00 uur

Cijfers

Aantal patiënten per jaar:

355 borstkanker
240 darmkanker
302 longkanker
94 melanoom
145 hoofd-halskanker
216 prostaatkanker
36 eierstokkanker

Over endeldarm operatie

Haaglanden Medisch Centrum (HMC) en het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) werken intensief samen binnen het Universitair Kankercentrum Leiden - Den Haag (UKC). De belangrijkste reden hiervoor is dat we zo kennis en ervaring kunnen bundelen en de kwaliteit van de zorg verder kunnen verbeteren. Binnen het UKC is er een gezamenlijk, gespecialiseerd behandelteam van artsen en verpleegkundigen op het gebied van darmkanker. Het gespecialiseerde behandelteam bespreekt de resultaten van uw onderzoeken en is verantwoordelijk voor het uitvoeren van de operatie en andere behandelingen.

Bij u is de diagnose endeldarmkanker (rectumcarcinoom) gesteld. Door de combinatie van darmonderzoek met afname van weefsel (colonoscopie met bioptie), CT-scan en MRI is deze diagnose gesteld en het stadium van de ziekte bepaald.

De behandeling van het rectumcarcinoom kan bestaan uit (een combinatie van) bestraling, chemotherapie en een operatie. Wat voor u de beste behandeling is, hangt af van het stadium en de locatie van de tumor. Ons gespecialiseerde behandelteam zet alle onderzoeken op een rijtje en doet u een behandelvoorstel. Bij u is vastgesteld dat een operatie waarbij de endeldarm wordt verwijderd noodzakelijk is. Deze webpagina is bedoeld om u voor te bereiden op het traject rondom deze operatie.

Dikke darm en endeldarm

Voedsel komt via de slokdarm, maag en dunne darm terecht in de dikke darm. De dikke darm is het laatste gedeelte van het spijsverteringskanaal. De dikke darm onttrekt water en zouten aan de voedselbrij, waardoor deze indikt. Deze functie kan ook nog goed worden vervuld wanneer een (groot deel van) de dikke darm is verwijderd. De dikke darm is ongeveer anderhalve meter lang en eindigt in de endeldarm. De endeldarm, die dus onderdeel uitmaakt van de dikke darm, is de opslagplaats van ontlasting.

dikkedarm.png

Behandeling van endeldarmkanker

Bij endeldarmkanker is er sprake van een verstoorde deling van cellen in de endeldarm. Hierdoor ontstaat een woekering van “foute” cellen, die samen een kwaadaardige zwelling (tumor) vormen: een carcinoom. Kwaadaardige cellen hebben de neiging zich te verspreiden en kunnen zorgen voor uitzaaiingen (metastasen) op andere plekken in het lichaam.
De behandeling van kanker is erop gericht de kwaadaardige cellen te verwijderen uit het lichaam, ze te vernietigen, of het delen van de kwaadaardige cellen af te remmen. Er zijn verschillende typen behandelingen, die vaak gecombineerd worden. De plaats van de tumor, de mate van kwaadaardigheid en de mate van uitgebreidheid bepalen welke behandeling bij u van toepassing is.

Mogelijkheden

☐ Operatie: Het doel van de operatie is om de tumor te verwijderen, inclusief de bijbehorende lymfeklieren.
☐ Bestraling (radiotherapie): Het doel van bestraling is om de kankercellen te vernietigen. Deze behandeling wordt vaak ingezet voorafgaand aan een operatie. Hiermee verkleinen we de kans dat de tumor na de operatie terugkeert in het bestraalde gebied sterk. Het aantal bestralingen is afhankelijk van de grootte en de uitbreiding van de tumor en de uitzaaiingen in de lymfeklieren. Wanneer deze grootte en uitbreiding beperkt zijn, krijgt u vijf bestralingen (kort schema).
☐ Chemotherapie: Bij uitgebreidere tumoren wordt u 25 keer bestraald, in combinatie met dagelijks chemotherapie. De chemotherapie krijgt u meestal in tabletvorm. Dit is een lichte vorm van chemotherapie. We kiezen hiervoor omdat het draait om de bestraling. De chemotherapie tabletten versterken de werking van de bestraling.

Alle behandelingen vinden plaats in HMC Antoniushove in Leidschendam. De belangrijkste reden om de zorg rondom darmkanker te concentreren, is dat we zo de kwaliteit van de zorg kunnen verbeteren.

De operatie

Omdat de tumor in de endeldarm te dicht bij de anus zit, verwijderen we bij een operatie de hele endeldarm en anus. De oorspronkelijke plek van de anus wordt dicht gehecht. Deze operatie wordt een abdomino perineale rectumextirpatie (APR) genoemd. Het verwijderen van de gehele endeldarm en anus betekent dat u een permanent stoma krijgt. De casemanager/stomaverpleegkundige zal u in een uitgebreid gesprek uitleggen wat een stoma is en wat dit betekent voor uw dagelijks leven. Zij zal u ook begeleiden in het gebruik van de stoma.

Operatietechniek

In principe opereren we u met een kijkoperatie (laparoscopisch), tenzij de chirurg anders met u heeft afgesproken. De voordelen van een kijkoperatie zijn een sneller herstel en een veel kleiner litteken. Als tijdens de operatie blijkt dat het niet mogelijk is om de kijkoperatie uit te voeren, dan schakelen we over op een open operatie (laparotomie). Soms is ook al op voorhand duidelijk dat er een open operatie moet plaatsvinden. Dit heeft de chirurg dan met u besproken.

Operatieteam

Bij de operatie is een groot aantal mensen betrokken. Een operatieteam bestaat over het algemeen uit één of meerdere gespecialiseerde chirurgen, een chirurg in opleiding, een operatieassistent, anesthesist en anesthesiemedewerker. Het kan zijn dat u niet door uw eigen chirurg wordt geopereerd, maar door een andere chirurg uit ons gespecialiseerde team. Alle chirurgen van dit gespecialiseerde team werken volgens dezelfde methode. Uit onderzoek blijkt dat dit leidt tot minder complicaties en een betere kans op herstel.

Afwijken van het operatieplan

Ondanks dat het operatieplan vooraf wordt vastgesteld aan de hand van alle onderzoeken die gedaan zijn, zijn wijzigingen in het operatieplan niet altijd te vermijden. Tijdens de operatie kunnen er namelijk nieuwe bevindingen aan het licht komen, die tijdens de onderzoeken niet te zien waren. Soms kiezen we ervoor om tijdens de operatie stukjes verwijderd weefsel te laten onderzoeken onder de microscoop (een vriescoupe). Dit gebeurt door de patholoog. Afhankelijk van de bevindingen gaan we vervolgens wel of niet door met de operatie. Mocht de operatie anders verlopen dan met u is afgesproken, dan informeert de chirurg u hierover na de operatie.

Weefselonderzoek na de operatie

Na de operatie onderzoekt een patholoog altijd het weefsel dat tijdens de operatie is verwijderd. Dit gebeurt in het laboratorium. De patholoog kijkt of de tumor helemaal is verwijderd uit het lichaam. De lymfeklieren die zijn verwijderd, onderzoekt de patholoog ook op kankercellen. De uitslag van het onderzoek is binnen zeven tot tien dagen bekend. Het behandelteam bespreekt de resultaten van dit onderzoek in een multidisciplinair overleg dat twee keer per week plaatsvindt. Daarna bespreekt de chirurg de uitslag met u. U krijgt dan te horen of de tumor geheel is verwijderd en of er kankercellen in de lymfeklieren zijn gevonden. De uitslagen bepalen of er een aanvullende behandeling nodig is en hoe uw controleschema eruit zal zien.

Gevolgen van de operatie

Wond

Als u met een kijkoperatie geopereerd bent, heeft u drie littekens op uw buik. Eén daarvan is wat groter dan de anderen. Als u via een open operatie bent geopereerd, dan heeft u een verticaal litteken van ongeveer 15-20 centimeter midden over de buik. Omdat bij u ook de anus verwijderd is, zit er tussen de billen een wond van ongeveer tien centimeter. Om de genezing hiervan te bevorderen, mag u de eerste vijf dagen de wond niet belasten. Dit houdt in dat u niet op uw rug mag liggen en niet mag zitten. U mag alleen afwisselend op uw linker- en rechterzij liggen.

Pijn

De bilwond is een grote wond op een lastige plek. Dit kan (veel) pijn veroorzaken. U krijgt medicijnen om de pijn te verminderen. Het is belangrijk dat u goed aangeeft hoeveel pijn u heeft, zodat we de pijnmedicatie hierop kunnen aanpassen. Veel pijn kan namelijk een nadelige invloed hebben op uw herstel.

Zitten

Na vijf dagen mag u voor het eerst zitten. Wij bieden u tijdelijk een zitkussen aan om de pijn te verlichten. Dit is een speciaal kussen waarin het stukje kussen onder uw zitvlak is verwijderd, zodat de druk daar verlicht wordt. Dit speciale kussen belemmert de doorbloeding van de wond niet. U mag het kussen tijdelijk lenen. Als u het kussen niet meer nodig heeft, zien wij het graag terug op de stomapolikliniek.

Genezing en wondverzorging

De wond zit op een broeierige plek tussen uw billen en kan gemakkelijk geïnfecteerd raken. Daardoor kan het soms langer duren voordat de wond geheeld is. Er kan wondvocht uit de bilwond komen. De verpleegkundige van de afdeling zal de wond elke dag controleren en zo nodig spoelen om deze zo schoon mogelijk te houden.
Eventuele hechtingen worden na ongeveer tien tot 14 dagen verwijderd. De wondverpleegkundige zal de wond op de polikliniek controleren als u met ontslag bent gegaan.

Het ontslag

Als u hersteld bent van de operatie mag u weer naar huis. Meestal is het ontslag eerder dan het bekend worden van de uitslagen van het weefselonderzoek. Deze uitslagen worden besproken tijdens het multidisciplinair overleg. Als de tumor volledig verwijderd is, volgt er geen nabehandeling. Dit bespreken we met u als u na ontslag uit het ziekenhuis voor controle op de polikliniek komt. Voorafgaand aan het ontslag bespreekt de verpleegkundige op de verpleegafdeling met u of u thuis hulp nodig heeft. Als dat nodig is, kunnen we dit vanuit het ziekenhuis regelen.

Invullen vragenlijst

Het is mogelijk dat u na uw opname benaderd wordt voor een enquête. Met de uitkomsten hiervan willen we de zorg voor u en voor nieuwe patiënten verbeteren. Uw deelname hieraan wordt zeer gewaardeerd.

Adviezen

Uw lichaam heeft tijd nodig om te herstellen. Uw arts bespreekt met u welke activiteiten u wel en nog niet mag ondernemen. Dit hangt voornamelijk af van de operatietechniek: kijkoperatie of open operatie. Tevens ontvangt u van de verpleegkundige op de afdeling voor ontslag een webpagina met adviezen voor thuis. Deze adviezen bespreken we op de afdeling met u. Zolang de bilwond open is, mag u niet in bad of zwemmen. U mag ook niet sporten of fietsen.

Contact opnemen

Ervaart u klachten of maakt u zich zorgen? Op werkdagen tussen 09.00 - 17.00 uur kunt u contact opnemen met uw casemanager of uw behandelend arts via de polikliniek.

De eerste 48 uur na ontslag neemt u bij vragen die niet kunnen wachten tot de volgende werkdag contact op met de afdeling Oncologische Chirurgie via telefoonnummer 088 979 44 25 (24 uur per dag bereikbaar).

Wanneer u Spoedeisende Hulp nodig heeft, kunt u terecht in HMC Westeinde. Het telefoonnummer is: 088 979 23 80.

We adviseren u de eerste 30 dagen na de operatie direct contact op te nemen met uw behandelend arts als:

  • U koorts heeft boven 38,5 ˚C of langer dan 24 uur 38,0 ˚C koorts heeft;
  • U plotseling toenemend kortademig wordt;
  • U hevige en/of toenemende buikpijn heeft, die niet vermindert na het innemen van medicijnen tegen de pijn;
  • U roodheid of zwelling van de operatiewond heeft die niet eerder aanwezig was, of als er plotseling helderrood bloed of pus uit de wond komt;
  • Er veel bloed of bloedstolsels bij de ontlasting zitten;
  • U een sterk verminderde urineproductie heeft, terwijl u goed drinkt;
  • Uw been rood, dik, gezwollen en/of pijnlijk wordt. Dit kan wijzen op trombose: een verstopping van de diepe, afvoerende aderen door gestold bloed.

Afspraak voor controle

Bij uw ontslag uit het ziekenhuis krijgt u eventuele recepten voor medicijnen mee. Er zijn voor u controleafspraken gemaakt bij de chirurg en de casemanager. De chirurg controleert de wond, bekijkt hoe het met u gaat en bespreekt met u de uitslag van het weefselonderzoek en eventuele aanvullende behandelingen.
Als u voor darmkanker bent geopereerd, blijft u vijf jaar onder controle. De frequentie van de controle neemt in de loop van de tijd af. Er zullen ter controle op vaste tijdstippen onderzoeken worden gedaan. De uitslagen hiervan bespreken we op de polikliniek met u.

Casemanager voor begeleiding en vragen

De diagnose kanker kan veel bij u losmaken en de behandeling kan ingrijpende gevolgen hebben voor u en de mensen om u heen. Daarom zorgen wij ervoor dat u goed begeleid wordt; zowel tijdens het behandeltraject als wanneer de behandeling is afgerond.

Tijdens de hele behandeling is er een gespecialiseerd verpleegkundige die voor u de rol van casemanager zal vervullen. Dit is de verpleegkundig consulent darmchirurgie. Deze verpleegkundige is speciaal geschoold in de zorg voor en begeleiding van patiënten met kanker. Hij of zij weet alles over u en uw behandeling, fungeert als uw eerste aanspreekpunt en coördineert samen met u uw behandeltraject. U en uw naasten kunnen bij de casemanager terecht met vragen. Dit kunnen vragen zijn over praktische zaken, over de operatie en over eventuele andere vormen van behandeling.

Zij beantwoordt zelf uw vragen of schakelt er de juiste deskundige voor in. De casemanager heeft doorlopend nauw contact met uw andere zorgverleners.
De verpleegkundig consulenten darmchirurgie (in de rol van casemanager en/of stomaverpleegkundige) zijn bereikbaar van maandag t/m vrijdag tussen 08.30 en 17.00 uur via telefoonnummer 088 979 46 32.
U krijgt wanneer u belt de planner darmchirurgie aan de telefoon.
Zij coördineert alle afspraken. Als zij uw vraag niet kan beantwoorden of als u de verpleegkundig consulent zelf wilt spreken, dan zal de planner een belafspraak maken. De verpleegkundig consulent belt u dezelfde dag nog terug.

De verpleegkundig consulenten zijn ook bereikbaar per email: darmchirurgie@haaglandenmc.nl.

Meer informatie en lotgenotencontact

Kijk voor meer informatie over de zorg voor patiënten met darmkanker op de website van HMC: www.haaglandenmc.nl.

Op de website van KWF Kankerbestrijding kunt u meer informatie vinden over dikkedarmkanker/endeldarmkanker. Op de website van de Maag Lever Darm stichting (MLDS) vindt u informatie over contact met lotgenoten. Het kan immers zijn dat u tijdens de periode van onderzoek en behandeling, maar ook daarna, behoefte heeft aan contact met medepatiënten. Mogelijk heeft u er baat bij uw angst en verdriet te kunnen delen met lotgenoten. Ook kunnen deze ervaringsdeskundigen u allerlei praktische informatie geven. Op de website van de Nederlandse Stomavereniging staat meer informatie over het gebruik van en omgaan met een stoma.

Nuttige websites zijn:

  • www.kwf.nl: KWF Kankerbestrijding;
  • www.stomavereniging.nl: Nederlandse Stomavereniging;
  • www.mlds.nl: Maag Lever Darm stichting;
  • www.stichtinglevenmetkanker.nl;
  • www.kanker.nl.

Endeldarm operatie

Waarom HMC?

  • Breed en gespecialiseerd zorgaanbod
  • We vernieuwen en verbeteren de zorg continu
  • Samenwerken vinden we vanzelfsprekend
  • Gastvrij ziekenhuis