Chemoradiotherapie bij longkanker

Dagelijks low-dose concurrent cisplatinum

HMC (Haaglanden Medisch Centrum) en het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) werken intensief samen binnen het Universitair Kankercentrum Leiden - Den Haag (UKC). De belangrijkste reden hiervoor is dat we zo kennis en ervaring kunnen bundelen en de kwaliteit van de zorg verder kunnen verbeteren. Voor longkanker wordt ook intensief samengewerkt met het Groene Hart Ziekenhuis. Binnen het UKC is er een gezamenlijk gespecialiseerd behandelteam van artsen en verpleegkundigen op het gebied van longkanker. Het gespecialiseerde behandelteam bespreekt de resultaten van uw onderzoeken en is verantwoordelijk voor het uitvoeren van de operatie en andere behandelingen.

Specialismen en team

Afspraak en contact

088 979 48 48

Cijfers

Aantal patiënten per jaar:

355 borstkanker
240 darmkanker
302 longkanker
94 melanoom
145 hoofd-halskanker
216 prostaatkanker
36 eierstokkanker

Over chemoradiotherapie bij longkanker

HMC (Haaglanden Medisch Centrum) en het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) werken intensief samen binnen het Universitair Kankercentrum Leiden - Den Haag (UKC). De belangrijkste reden hiervoor is dat we zo kennis en ervaring kunnen bundelen en de kwaliteit van de zorg verder kunnen verbeteren. Voor longkanker wordt ook intensief samengewerkt met het Groene Hart Ziekenhuis. Binnen het UKC is er een gezamenlijk gespecialiseerd behandelteam van artsen en verpleegkundigen op het gebied van longkanker. Het gespecialiseerde behandelteam bespreekt de resultaten van uw onderzoeken en is verantwoordelijk voor het uitvoeren van de operatie en andere behandelingen.

In overleg met uw longarts is besloten dat u een behandeling met chemoradiotherapie ondergaat. Deze behandeling vindt plaats bij het Universitair Kanker Centrum Leiden Den Haag (UKC), locatie HMC Antoniushove in Leidschendam. In deze webpagina leest u meer over de behandeling door middel van chemoradiotherapie.

Waarom een behandeling met chemoradiotherapie?

De keuze voor de behandelmethode bij patiënten met longkanker is afhankelijk van het stadium waarin de longkanker zich bevindt. In uw stadium van longkanker is gekozen voor een combinatiebehandeling van chemotherapie en bestraling (radiotherapie). De chemotherapie heeft een versterkende werking op de bestraling; het effect van de bestraling wordt zo dus vergroot.

Wat is chemotherapie

Chemotherapie is de behandeling van kanker met medicijnen die snel delende cellen doden of de celdeling remmen. Deze soort medicijnen wordt ook wel cytostatica genoemd. Na toediening van chemotherapie worden deze medicijnen via uw bloed door het lichaam verspreid en kunnen ze vrijwel overal in het lichaam kankercellen bereiken; dus ook in de longen. De longarts is medisch verantwoordelijk voor het voorschrijven/toedienen van de chemotherapie.

Wat is bestraling

Bij bestraling worden kankercellen met behulp van straling beschadigd. Daardoor kunnen ze zich niet meer delen en gaan ze dood. De radiotherapeut-oncoloog is de medisch specialist die verantwoordelijk is voor het uitvoeren van de bestralingen.

Behandelen in het Universitair Kanker Centrum

Binnen het UKC vindt de chemoradiotherapie plaats op locatie HMC Antoniushove in Leidschendam. Op deze locatie bevindt zich namelijk zowel het Radiotherapiecentrum (waar de bestralingen plaatsvinden) als een oncologische dagbehandeling waar de chemokuren kunnen worden toegediend. Door beide behandelingen plaats te laten vinden op één locatie, hoeft u minder vaak naar het ziekenhuis te komen. Wij kunnen er dan voor zorgen dat alle artsen en verpleegkundigen over de benodigde kennis beschikken.

Voorbereiding op de behandeling

Om u voor te bereiden op de behandeling, krijgt u verschillende afspraken. Uw casemanager in uw eigen ziekenhuis zorgt ervoor dat deze afspraken gemaakt worden. De afspraken worden waar mogelijk gekoppeld, zodat u zo weinig mogelijk naar het ziekenhuis hoeft te komen.

Voorlichting over chemotherapie

U krijgt een afspraak bij een gespecialiseerd consulent longoncologie in het UKC, locatie HMC Antoniushove. De consulent longoncologie zal u uitleg geven over de chemotherapie en over bijwerkingen en praktische zaken. Ook zal de consulent al uw vragen beantwoorden. Zij zal een vragenlijst bij u afnemen, uw bloedwaardes en urine-uitslagen bekijken en uw behandelingen inplannen. De consulent longoncoIogie is binnen het UKC, locatie HMC Antoniushove uw eerste aanspreekpunt voor vragen. U kunt de consulent longoncologie op werkdagen gedurende kantooruren bereiken via telefoonnummer 088 979 48 48.

Voorafgaand aan de behandeling zal u kennismaken met een van de longartsen van het UKC. Tijdens de periode dat u chemoradiotherapie krijgt, is de longarts van het UKC uw hoofdbehandelaar.

Voorlichting over bestraling

Bij de afdeling Radiotherapie krijgt u voorafgaand aan de behandeling een gesprek met de radiotherapeut-oncoloog. Uw radiotherapeut-oncoloog spreekt met u een aantal zaken door, zoals uw ziektegeschiedenis en de reden en het doel van de behandeling.

De bestralingen worden voorbereid en uitgevoerd door Medisch Beeldvormings- en Bestralingsdeskundigen (MBB-ers). Met de MBB-er heeft u een voorlichtingsgesprek. De MBB-er vertelt u dan over de behandeling aan de hand van een fotopresentatie. Ook gaat hij of zij in op de bijwerkingen. U krijgt adviezen over huidverzorging en andere tips over hoe u de bijwerkingen kunt beperken. Verder is er natuurlijk ruimte voor het stellen van vragen.

Voorbereidende PET-scan

Voorafgaand aan de bestraling zal u (nogmaals) een speciale PET-scan ondergaan. Daarbij kan heel precies in kaart worden gebracht welk gebied bestraald moet worden en welke gebieden ontzien moeten worden. Deze PET-scan vindt plaats in het Groene Hart Ziekenhuis in Gouda.

Rondom de behandeling

De behandeling bij deze vorm van chemoradiotherapie bestaat uit 24 dagen waarop u eerst chemotherapie krijgt en daarna kort bestraald wordt. De chemoradiotherapie vindt dagelijks plaats, van maandag tot en met vrijdag. Dit houdt in dat u ongeveer vijf weken aaneensluitend behandeld wordt.

Chemotherapie op de dagbehandeling Oncologie

Uw dagelijkse combinatiebehandeling start met het toedienen van de chemotherapie. Dit vindt plaats op de dagbehandeling Oncologie van het UKC, locatie HMC Antoniushove in Leidschendam. De verpleegkundigen op de dagbehandeling Oncologie zijn oncologieverpleegkundigen. Zij kunnen u helpen met al uw vragen. Op verzoek kan een van de consulenten longoncologie u bezoeken op de dagbehandeling.

De soort chemotherapie die bij u wordt toegediend, heet Cisplatinum. Bij deze vorm van chemotherapie druppelt een van tevoren afgemeten hoeveelheid chemomedicijn via een slangetje (infuus) in een bloedvat in uw arm. De eerste dag van uw behandeling (of eventueel de dag ervoor) wordt dit zogenaamde “PICC-infuus” eenmalig ingebracht in uw bovenarm. Het infuus blijft tot het einde van de behandeling (dus gedurende vijf weken) zitten. De oncologieverpleegkundige op de afdeling verzorgt wekelijks het infuus. Het toedienen van het chemomedicijn duurt ongeveer een uur.

Van de chemotherapie kunt u misselijk worden. Om de misselijkheid tegen te gaan, gebruikt u preventief tabletten van het medicijn Metoclopramide. U bent tijdens de behandeling in bezit van deze medicijnen. Deze neemt u op de dagen van de behandeling ‘s ochtends voor het ontbijt in. U doet dit dus thuis, voordat u naar het ziekenhuis gaat. Ook voor de lunch en het avondeten neemt u Metoclopramide in. Het recept wordt verstrekt op de poli van de consulent longoncologie.

De bestraling

Een half uur tot twee uur na de chemotherapie op de dagbehandeling Oncologie gaat u naar de afdeling Radiotherapie voor uw bestraling. Tijdens de bestraling ligt u op de behandeltafel. De MBB-er stelt het bestralingsveld in en verlaat daarna de ruimte. Vervolgens wordt u gedurende één tot enkele minuten bestraald. Tijdens de bestraling kan de MBB-er u zien en horen via een camera en een intercomverbinding. U kunt de straling niet zien of voelen. Bestraald worden doet ook geen pijn. Een bestraling is meestal opgebouwd uit meerdere bestralingsvelden, die gegeven worden vanuit verschillende richtingen. Nadat de bestralingsdosis is afgegeven, slaat het bestralingstoestel automatisch af. Na de bestraling kunt u naar huis.

Tussentijdse controles

Eén keer per week komt u op controle bij de consulent longoncologie. Op de dag voor deze controle laat u bloed prikken en levert u urine in. Ook zal de consulent longoncologie en/of de longarts van het UKC lichamelijk onderzoek verrichten. We controleren zo of uw lichaam in staat is om de volgende week chemotherapie te verdragen. Als dit niet het geval is, kan de longarts besluiten om de behandeling aan te passen of (tijdelijk) te staken. Verder spreekt u tijdens de bestralingsserie ook één keer per week uw behandelend radiotherapeut-oncoloog.

Begeleiding door familielid, vriend of kennis

Het kan fijn zijn om tijdens uw bezoeken aan de dagbehandeling Oncologie en de afdeling Radiotherapie iemand mee te nemen. Tijdens de hele behandeling mag u daarom altijd een familielid, vriend of kennis meenemen.

Vervoer

Of u op eigen gelegenheid of met een taxi van en naar het UKC, locatie HMC Antoniushove kunt reizen, hangt onder andere af van hoe u reageert op de behandelingen. Uw eigen ziekenhuis kan u indien gewenst een machtiging geven waarop staat dat u in aanmerking komt voor vervoer met een taxi. U moet dan zelf contact opnemen met uw zorgverzekeraar om te vragen welk taxibedrijf er gecontracteerd is en welke kosten hieraan verbonden zijn. Zorgverzekeraars rekenen meestal een eenmalige eigen bijdrage voor het gebruik van de taxi.
Bij een chemotherapiebehandeling op de dagbehandeling en/of kliniek hebt u recht op een uitrijkaart. Bij een meerdaagse kuur geldt dit alleen voor de dag van ontslag. U kunt de uitrijkaart bij de doktersassistente of een verpleegkundige van de verpleegafdeling vragen.

Uw eigen medicatie

Voor de start van uw behandeling hebben wij al uw medicatie genoteerd. Zo zijn wij goed op de hoogte van de medicatie u normaal thuis gebruikt. Wanneer u de medicijnen die u thuis gebruikt gedurende de dag moet innemen, dan kunt u deze meenemen tijdens uw dagelijkse bezoeken aan het ziekenhuis.

Klachten tijdens en na de chemoradiotherapie

Chemoradiotherapie is een intensief behandeltraject. De behandelingen kunnen bijwerkingen en complicaties geven. Wanneer u tijdens of na de behandeling te maken krijgt met klachten, is het belangrijk dat u dit tijdig aangeeft bij uw arts of verpleegkundige. U krijgt van ons adviezen om uw behandeling zo goed mogelijk door te komen en bijwerkingen zoveel mogelijk tegen te gaan.

Mogelijke klachten

Moeheid, slaperigheid en lusteloosheid zijn veel voorkomende klachten bij chemoradiotherapie. Ook kan er sprake zijn van een verminderde seksualiteit.

De chemokuren kunnen invloed hebben op uw spijsvertering. Zo kunnen smaakverandering, misselijkheid, braken, diarree, verstopping en slijmvorming optreden tijdens de behandeling. Ook remt de chemotherapie uw eigen afweersysteem. U heeft daardoor een verhoogde kans op infecties en koorts. Doordat de chemotherapie de celdeling remt, kunt u haar verliezen. Ook kunt u last krijgen van een droge huid en problemen met uw nagels.

De bestralingen kunnen tot gevolg hebben dat de huid in het bestraalde gebied een reactie gaat vertonen. Uw huid kan in meer of mindere mate rood, droog en schilferig worden. Ook kan de huid soms opengaan. De huidplooien (oksels, onder de borst) reageren over het algemeen iets gevoeliger op de bestraling. Meestal treedt de huidreactie op vanaf twee tot vier weken na het begin van de bestraling. De huid is binnen vier tot zes weken na de behandeling grotendeels weer hersteld.
Door de bestraling kunnen er slikklachten ontstaan. Deze kunnen weken tot soms zelfs maanden na het staken van de behandeling aanhouden.

Contact opnemen

In de volgende gevallen moet u direct contact opnemen:

  • Bij koorts boven 38,2° C;
  • Bij koude rillingen;
  • Bij een bloedneus die langer dan 30 minuten aanhoudt;
  • Bij bloed in de ontlasting of urine;
  • Als u bloed opgeeft met hoesten;
  • Als u blauwe plekken heeft zonder dat u bent gevallen of u heeft gestoten;
  • Bij hevige menstruatie;
  • Bij acute benauwdheid;
  • Bij stijve tong-, kaak- of nekspieren;
  • Vij pijn bij het plassen;
  • Als u meerdere malen per dag (drie tot vier keer) braakt en de medicijnen tegen de misselijkheid niet helpen;
  • Als u meerdere malen per dag (vier tot zes keer) waterdunne diarree hebt.

Als de volgende klachten 48 uur of langer aanhouden, moet u ook contact opnemen met de oncologieverpleegkundige:

  • Wanneer u niet voldoende kunt drinken (u moet minimaal 1,5 liter per dag drinken);
  • Als u langer dan 48 uur geen ontlasting heeft;
  • Bij plotselinge huiduitslag;
  • Bij pijn in de mond en/of moeite en pijn bij het slikken;
  • Bij tintelingen of een dood gevoel in vingertoppen of tenen.

Adviezen

Wij adviseren u om tijdens uw behandelperiode:

  • Veel te drinken. Drink minimaal 1,5 à twee liter vocht per dag.
  • Goed gevoed te blijven. Goede voeding bij kanker is voeding die voldoende energie en eiwitten bevat voor het bereiken of handhaven van een goed lichaamsgewicht. Goede voeding is ook nodig voor een goede conditie.
  • Te zorgen voor een goede dagelijkse hygiëne. Dit is belangrijk om onder andere infecties te vermijden.
  • Dagelijks ongeveer een half uur te bewegen; bijvoorbeeld wandelen of fietsen. Uit onderzoek is gebleken dat dit kan helpen om vermoeidheid eerder te laten verdwijnen.
  • Bij beginnende pijnklachten aan de slokdarm vier keer per dag Paracetamol 1000mg in te nemen.

Vervolgafspraken

Na het einde van de behandeling met chemoradiotherapie in het UKC, locatie HMC Antoniushove gaat u voor verdere controle en begeleiding weer naar uw eigen ziekenhuis. Twee weken na de laatste behandeling krijgt u een poliafspraak bij uw eigen longarts om te bespreken hoe het met u gaat.

De effecten van de bestraling werken nog zes weken door. Daarom wordt pas drie maanden na de laatste behandeling een CT-scan gemaakt om te kijken wat het effect van de behandeling is geweest. Daarna krijgt u een afspraak bij uw eigen longarts op de polikliniek om de uitslag te bespreken.

Uw casemanager in uw eigen ziekenhuis neemt na het einde van de behandeling met chemoradiotherapie de taak van eerste aanspreekpunt weer over van de consulent longoncologie.

Begeleiding en ondersteuning

Uw Physician Assistant, verpleegkundig specialist of gespecialiseerd verpleegkundige zal gedurende het gehele behandeltraject als casemanager fungeren. Zij is goed op de hoogte van uw situatie en uw behandeling, fungeert als uw eerste aanspreekpunt en coördineert samen met u uw behandeltraject. U en uw naasten kunnen bij de casemanager terecht met vragen. Dit kunnen vragen zijn over praktische zaken en over de behandeling(en). Zij beantwoordt zelf uw vragen of schakelt er de juiste deskundige voor in. De casemanager heeft nauw contact met uw andere zorgverleners.

U kunt tijdens werkdagen telefonisch contact opnemen met uw casemanager tussen 08.30 - 17.00 uur. De contactgegevens:

Groene Hart Ziekenhuis
Tel.: 0182 50 50 72
E-mail: longoncologie@ghz.nl

HMC (Haaglanden Medisch Centrum)
Tel.: 088 979 4848
E-mail: longoncologie@haaglandenmc.nl

Tot slot

Wanneer u na het lezen van deze webpagina vragen of opmerkingen heeft, kunt u deze bespreken met uw arts of casemanager.

Chemoradiotherapie bij longkanker

Waarom HMC?

  • Breed en gespecialiseerd zorgaanbod
  • We vernieuwen en verbeteren de zorg continu
  • Samenwerken vinden we vanzelfsprekend
  • Gastvrij ziekenhuis