Borstvoeding bij te vroeg geboren baby’s

Is uw baby te vroeg geboren? Dan is borstvoeding extra belangrijk voor de ontwikkeling van uw baby. Meestal start u met het afkolven van moedermelk.

 

Afspraak en contact

HMC Bronovo en HMC Westeinde 088 979 24 22
ma t/m vr van 08.00 - 16.30 uur

Spoed (ook overdag) en buiten kantooruren 088 979 21 04

U kunt onze specialisten op het gebied van borstvoeding het beste bereiken via lactatiekundige@haaglandenmc.nl

Locatie

Cijfers

205.000 eerste polikliniek consulten
32.000 klinische opnames per jaar
155.000 verpleegdagen
60.000+ patiënten per jaar op de SEH
350 medisch specialisten

Over borstvoeding bij te vroeg geboren baby’s

Is uw baby te vroeg geboren? Dan is borstvoeding extra belangrijk voor de ontwikkeling van uw baby. Meestal start u met het afkolven van moedermelk.

Uw kindje is opgenomen in het ziekenhuis omdat het te vroeg geboren is en extra zorg nodig heeft. Juist voor te vroeg geboren baby’s is het belangrijk dat zij moedermelk krijgen. Zij hebben minder afweerstoffen meegekregen tijdens de zwangerschap. Ook is hun eigen afweersysteem minder ontwikkeld. Daardoor kunnen te vroeg geboren baby’s sneller ziek worden.

Voor uw baby vraagt het leren drinken extra tijd, doorzettingsvermogen en geduld. We vragen u daarom meestal om te beginnen met het afkolven van moedermelk. Geleidelijk kan uw kindje dan leren te drinken aan uw borst. Onze verpleegkundigen en lactatiekundigen staan klaar om u te helpen. Lactatiekundigen zijn experts op het gebied van borstvoeding.

Moedermelk, de beste voeding voor uw baby

Het geven van borstvoeding-heeft veel voordelen voor uw baby:

  • In moedermelk zitten veel stoffen die uw baby beschermen tegen infecties.
  • Moedermelk is goed voor de darmen van uw baby. Ze zorgt er bijvoorbeeld voor dat de darmen beter voedsel kunnen verwerken. Ook komt de ontlasting makkelijker op gang als uw baby moedermelk krijgt.
  • Uw baby verdraagt en verteert moedermelk beter dan kunstvoeding. Kunstvoeding noemen mensen vaak ook flesvoeding.
  • Moedermelk zorgt ervoor dat uw baby op een natuurlijke manier groeit.
  • Moedermelk is goed voor de ontwikkeling van de hersenen van uw baby.
  • Uw baby gaat door moedermelk sneller goed zien.
  • Te vroeg geboren baby’s die borstvoeding krijgen, mogen meestal sneller uit het ziekenhuis naar huis. Ook is de kans kleiner dat ze in het eerste jaar weer moeten worden opgenomen in het ziekenhuis.
  • Moedermelk is afgestemd op (de leeftijd van) uw baby. Pas na een maand is de samenstelling van uw moedermelk ongeveer gelijk aan de melk van een vrouw die op tijd bevallen is.

Voordelen voor de moeder

Het geven van borstvoeding heeft ook veel voordelen voor de moeder:

  • Het geven van borstvoeding versterkt de band tussen moeder en kind.
  • Het hormoon oxytocine dat vrijkomt bij het kolven of aanleggen aan de borst, zorgt ervoor dat de baarmoeder sneller krimpt. Daardoor verliest u minder bloed. U kunt hierdoor de eerste dagen wat naweeën voelen.
  • U bent sneller op gewicht door het geven van borstvoeding. Borstvoeding geven vraagt namelijk ongeveer 500 kCal per dag.
  • Op termijn heeft u door het geven van borstvoeding minder kans op onder andere hartaandoeningen, botontkalking, diabetes type 2 en sommige soorten kanker.

De eerste dagen

Het moment waarop u start met borstvoeding hangt af van de leeftijd en medische situatie van uw baby. De eerste dagen na het starten zal uw baby steeds een beetje meer melk willen drinken. Uw baby krijgt daarnaast vaak een infuus voor extra vocht en soms voor medicijnen. Veel jonge baby’s krijgen ook een maagsonde omdat ze zelf nog niet genoeg kunnen drinken. Een maagsonde is een slangetje dat door de neus in de maag komt. Via dat slangetje krijgt uw baby dan extra voeding. Bijvoorbeeld extra moedermelk. Ook met een maagsonde kan uw baby vaak gewoon oefenen met het drinken aan de borst.

Kolven

Wilt u uw baby borstvoeding geven? En kan uw baby nog niet zelf drinken aan de borst? Dan is het belangrijk om zo snel mogelijk na de bevalling te beginnen met afkolven van moedermelk. Ook als uw kind is geboren met een keizersnee. Met zo snel mogelijk bedoelen wij binnen 1 tot 6 uur na de geboorte van uw baby.

U kunt op verschilde manieren afkolven: bijvoorbeeld met de hand of met een kolfapparaat. In HMC bieden wij u al snel een kolfapparaat aan. Het is goed om vanaf het begin 6 tot 8 keer per 24 uur af te kolven. Zo brengt en houdt u de borstvoeding goed op gang. Kolf ook als u ’s nachts wakker wordt. U maakt dan makkelijker melk aan dan overdag. Ook stimuleert ’s nachts kolven het aanmaken van moedermelk. Zorg er in ieder geval voor dat er niet meer dan 6 uur zit tussen het laatste kolfmoment van de dag en het eerste kolfmoment van de volgende dag. Zet eventueel een wekker.

Is het aanmaken van moedermelk goed op gang gekomen? Dan mag u na 14 dagen misschien iets minder gaan kolven. Overleg hierover met de verpleegkundige die voor uw baby zorgt of met een van onze lactatiekundigen. Ook krijgt u van ons de spullen die u nodig heeft voor het kolven. Vaak is het handig om voor uzelf een vaste dagindeling te maken. Hierin kunt u dan genoeg tijd vrijmaken voor het kolven.

Gaat uw baby al aan de borst? Of heeft u huid-op-huidcontact gehad met uw baby? Dan kunt u daarna afkolven. Uw baby heeft het aanmaken van melk dan al gestimuleerd. Het afkolven wordt daardoor makkelijker.

Voor het kolven thuis kunt u een borstkolf huren. Wij adviseren u een kolf te huren waarmee u dubbelzijdig kunt afkolven. Dat betekent dat u allebei uw borsten tegelijk kunt afkolven. Net zoals u in het ziekenhuis doet. Adressen bij u in de buurt vindt u onderin op deze webpagina, onder het kopje ‘Meer informatie’ .

U kunt de afgekolfde melk bewaren in schone flesjes in de koelkast of in de vriezer. Deze flesjes krijgt u van de HMC zolang u en/of uw baby in het ziekenhuis ligt. Kolft u thuis, terwijl uw baby nog in het ziekenhuis ligt? Dan vragen we u om de melk mee te nemen naar het ziekenhuis.

Het liefst geven we verse, niet ingevroren melk aan uw baby. Maar als er meer melk is dan uw baby nodig heeft, vriezen we de melk toch in. Dan kan uw baby die later drinken. U kunt thuis ook de melk invriezen. Ingevroren moedermelk is 6-12 maanden houdbaar in een diepvriezer. Verse melk gebruiken wij in het ziekenhuis 48 uur en ontdooide melk 24 uur.

Hoe het kolven precies gaat, leggen we u graag persoonlijk uit. U kunt het ook lezen op de webpagina Afkolven van moedermelk.

De kleur van moedermelk

Moedermelk is er in allerlei kleuren en smaken. Ze kan wit zijn, maar ook blauw, geel of oranje getint. De eerste moedermelk is meestal geel. De kleur zegt niks over de voedingswaarde of de kwaliteit van de melk. U mag ervan uitgaan dat uw melk prima is voor uw baby. Qua smaak is moedermelk lekker zoet en romig. Het doet een beetje denken aan amandelen.

Een goede melkproductie

Het is moeilijk om te zeggen wat precies een normale productie is van moedermelk. Het wisselt per vrouw hoeveel moedermelk ze aanmaakt. Het is in de eerste dagen belangrijk dat u de melkklieren in uw borsten regelmatig stimuleert. Dit helpt bij het aanmaken van genoeg moedermelk. U stimuleert de melklieren door regelmatig af te kolven.

Meestal is de melkproductie na 14 dagen intensief kolven meer dan 700 ml per 24 uur. Haalt u dit niet of twijfelt u aan uw productie? Praat daar dan over met een verpleegkundige of lactatiekundige. Zij kijken dan samen met u hoe het komt dat u minder moedermelk aanmaakt en wat u hieraan kunt doen.

Moedermelk via de sonde

Op Kinderafdeling drukken we de leeftijd van uw baby uit in het aantal weken dat de zwangerschap heeft geduurd. Baby’s tot +/-34 weken krijgen voeding via een maagsonde. Ook baby’s die moeite hebben met ademhalen krijgen voeding via de sonde. Een sonde is een flexibel slangetje. Hierdoor kunnen we via de neus voeding brengen in de maag van uw baby.

We kunnen ook uw moedermelk via de sonde geven aan uw baby. U kunt met de verpleegkundige bespreken wanneer uw baby weer voeding nodig heeft. U begint terwijl uw baby de sonde heeft ook al te oefenen met borstvoeding en/of andere manieren van voeden.

Toevoegingen en aanvullingen op de borstvoeding

Uw melk is afgestemd op de behoeften van uw baby. Toch heeft een baby die te vroeg is geboren soms wat extra’s nodig. Door deze extra eiwitten, mineralen en vitaminen kan uw baby beter groeien. De kinderarts kijkt of dit nodig is. Het is sowieso een tijdelijke maatregel. Verder krijgt uw baby vitamine K en D, net zoals andere pasgeboren baby’s.

Het kan zijn dat u in de eerste dagen niet genoeg moedermelk kunt afkolven. Dan krijgt uw baby kunstvoeding als aanvulling. Wilt u liever dat uw baby donormelk krijgt (gekolfde melk van een andere moeder)? Bespreek dat dan met een van onze kinderartsen of lactatiekundigen.

Buidelen

Met huid-op-huidcontact kunt u intens contact maken met uw baby. We noemen dit huid-op-huidcontact ook wel buidelen. U legt uw baby met alleen een luier aan op de borst van moeder of vader. Daarbij dekt u uw baby af met een molton of omslagdoek. Buidelen is goed voor de band tussen uw kindje en zijn ouders. Uw baby hoort het geluid van uw hartslag en uw stem. Ook voelt uw baby de warmte en de geur van uw lichaam. Dit alles stelt uw kindje gerust. Het zorgt ervoor dat uw baby zich beter herstelt en ontwikkelt.

Het huid-op huidcontact is ook goed voor de toeschietreflex. Dit is de reactie van uw lichaam die ervoor zorgt dat er melk uit uw borst komt als u borstvoeding geeft. Het buidelen zorgt er verder voor dat u meer melk aanmaakt. Indirect beschermt het buidelen uw baby ook tegen infecties. Door het knuffelen komt u in contact met de bacteriën die uw baby bij zich draagt. Uw lichaam maakt daar dan antistoffen tegen aan. Via de moedermelk krijgt ook uw baby de antistoffen binnen.

Tijdens het buidelen kan uw baby zogenaamde ‘voedingssignalen’ geven. Uw baby steekt zijn of haar tongetje naar buiten, doet zijn of haar mondje open of maakt zoekbewegingen met het hoofd. Geeft uw baby deze signalen? Dan kunt u uw kindje naar de borst brengen. Uw baby zal de moedermelk ruiken. Dit stimuleert uw baby om verder op zoek te gaan.

Troost

Een baby die te vroeg is geboren, geven wij in overleg met u een fopspeen. De fopspeen troost uw baby, vooral als de ouders er niet zijn. Ook stimuleert de fopspeen de motoriek van de mond van uw baby. Een fopspeen vervangt niet het drinken aan de borst. Uw baby zuigt anders aan de speen dan aan de borst. Dit komt onder andere omdat uw baby geen voeding hoeft door te slikken bij het zuigen aan een speen. De zuigbewegingen zijn ook vaak sneller en korter dan bij het drinken aan de borst.

Borstvoeding stap voor stap

Uw baby leert stap voor stap te drinken aan de borst. We kunnen vooraf niet voorspellen hoe snel dit zal gaan. Soms zet uw baby iedere dag een nieuwe stap, soms duurt dit ook een paar dagen. Hieronder beschrijven we de verschillende stappen. Dit stappenplan hebben we met toestemming overgenomen uit het ‘Protocol: borstvoeding en prematuur’ van Kenniscentrum Borstvoeding.

Stap 1 Huidcontact

Probeer dagelijks te buidelen met uw baby. Doe dit minimaal 1 keer per dag 1 uur lang. Vaker en/of langer kan vaak ook.

Stap 2 Mond en neus tegen tepel

Bij het buidelen kunt u het mondje en neusje van uw baby ter hoogte van uw tepel leggen. Uw baby zal uw moedermelk ruiken en nieuwsgierig worden.

Stap 3 Beetje melk laten proeven

Als u uw baby ter hoogte van uw tepel legt, kunt u met uw hand voorzichtig wat melk uit uw borst duwen of drukken. Uw baby ruikt de druppeltjes melk die op uw tepel zitten. Uw kindje zal daar geïnteresseerd in raken. Uw baby zal misschien ook voorzichtig wat melk willen oplikken. Dit is een grote, belangrijke stap vooruit!

Stap 4: Ruiken en sabbelen

Uw baby laat steeds vaker zien dat hij of zij wil gaan drinken. Eerst zal uw kindje voorzichtig likken, later opent het zijn mondje. Uw baby vindt het heerlijk om druppeltjes moedermelk te proeven.

Stap 5: Zoekreflexen stimuleren

In deze fase gaat uw baby aanhappen. Leg uw baby ter hoogte van uw tepel. Streel met de tepel over het bovenlipje van uw kindje. Uw baby zal de mond wijd openen en de tong over de onderlip naar buiten steken. Dit is het moment om uw baby voorzichtig dichterbij te schuiven. Uw baby kan dan happen en de tepel ver genoeg in het mondje nemen. Vaak ziet u wel dat dit nog een oefening is; uw baby hapt en laat weer los, hapt en laat weer los.

Stap 6: Wakker en alert; voor het eerst drinken

De baby zal op een goed moment aanhappen en niet meer loslaten. Voorwaarde daarvoor is dat uw kindje goed wakker is. Uw baby zal dan ook voor het eerst zuigen. Het kan lang duren voordat uw baby na het aanhappen ook echt gaat zuigen. Uw kindje gaat automatisch zuigen als het iets tegen het gehemelte voelt. Daarom is het belangrijk dat uw tepel ver genoeg in het mondje komt. Een tepelhoedje kan helpen. Dit raakt altijd lichtjes het gehemelte en prikkelt zo het zuigen. Probeer bij elke voeding eerst de baby zonder tepelhoedje aan te leggen. Begint uw kindje na een aantal keer proberen nog niet te zuigen? Gebruik dan het tepelhoedje. Heeft u een tijdlang achter elkaar het tepelhoedje gebruikt en drinkt uw baby ook zonder tepelhoedje goed? Dan kunt u het gebruik van het tepelhoedje weer afwennen.

Stap 7 Vasthouden van de tepel en tepelhof; zuigen en slikken

Uw baby drinkt bij u aan de borst. Uw kindje houdt in deze fase de tepel met de tepelhof goed vast en zuigt. Bovendien ziet en/of hoort u uw baby slikken. Bij de eerste voedingen zal uw baby een paar slokjes drinken.

Stap 8: Borstvoeding geven; wegen en verminderen van de sondevoeding

Drinkt uw baby echt bij u uit de borst? Dan is het verstandig om uw kindje voor en na de voeding te wegen op een nauwkeurige weegschaal. Het verschil in gewicht voor en na het voeden is ongeveer het aantal milliliters dat uw baby heeft gedronken. U zult zien dat uw kindje steeds meer uit uw borst drinkt en dus minder sondevoeding nodig heeft.

Stap 9: Borstvoeding deels op verzoek

In deze fase zijn uw baby en u al thuis of bijna thuis. Uw baby mag vaak bij u drinken. Het lukt alleen nog niet helemaal om alles zelf uit de borst te halen. U kunt uw baby nog bijvoeden met afgekolfde melk door een sonde of uit een fles.

Stap 10: Dag en nacht samen en regelmatige borstvoeding

Uw baby drinkt volledig uit uw borst en heeft geen andere voeding meer nodig!

Het drinken kan veel energie kosten voor uw baby. Probeer er daarom voor te zorgen dat een hele voeding niet langer dan 45 minuten duurt. Zo kan uw baby genoeg slapen tot de volgende voeding. Het slapen kan gebeuren terwijl u buidelt met uw kindje.

Baby’s die te vroeg zijn geboren hebben soms moeite om de tepel goed in de mond te nemen. Ook vinden ze het soms lastig om het vacuüm te behouden. Om goed aangezogen te blijven, moet een baby de tepel namelijk vacuüm zuigen. Het gebruik van een tepelhoedje kan daarbij helpen. Overleg hierover met de lactatiekundige of verpleegkundige.

Praktische adviezen bij het aanleggen

  • Zorg ervoor dat u lekker zit of ligt. Leg uw baby lekker tegen u aan, liefst met alleen een luier aan.
  • Geef uw baby ondersteuning voor het hele lichaam. Ligt uw baby goed gesteund (ook rond de heupen)? Dan zal uw kindje de borst makkelijker pakken en minder snel loslaten.
  • Zorg dat uw baby met de buik tegen u aan ligt. Zorg er daarbij voor dat hoofd, schouders en heupen van uw baby op één lijn liggen. Uw tepel is ter hoogte van de neus van uw baby. Uw kindje hoeft het hoofdje niet te draaien om bij de borst te kunnen.
  • Zoek samen met uw baby naar een prettige houding. De verpleegkundige of lactatiekundige helpt u hierbij graag.
  • Stimuleer uw baby om op zoek te gaan naar de moedermelk. Dit doet u door met uw tepel over de bovenlip heen en weer te gaan. Als uw baby de mond goed open doet, biedt u de borst aan. Goed open is zoals u baby doet als hij/zij gaapt, maar dan met de tong naar beneden of naar buiten. De baby zal proberen de tepel en een deel van de tepelhof in het mondje te nemen. De lipjes krullen naar buiten en uw baby gaat zuigbewegingen maken. Als de baby goed aanligt, maken het kinnetje en de wangen contact met de borst. Het hoofdje ligt dan iets achterover gekanteld.
  • Het drinken kost de baby minder energie als de melk makkelijk stroomt. U kan helpen door vooraf de toeschietreflex op te wekken door uw borst te masseren.

Zo weet u of uw baby goed aan de borst ligt

  • Uw baby heeft het mondje wijd open. Uw kindje heeft verder meer van de onderkant van de tepelhof in zijn mondje dan van de bovenkant. Op deze manier kan uw baby de borst het makkelijkste leegdrinken.
  • Maakt uw kindje slik- en drinkbewegingen met het mondje en de kaken? Dan weet u dat het goed drinkt. Uw baby zal eerst met snelle bewegingen zuigen om de toeschietreflex op te wekken. Daarna drinkt uw baby met langere halen. Uw kindje neemt na een paar slokken een pauze om de melk door te slikken.
  • Het voeden voelt comfortabel en is niet pijnlijk.

Adviezen voor de moeder

Eet en drink gezond en voldoende. U mag in principe alles eten en drinken. Vaak raden mensen allerlei middeltjes aan om de productie te stimuleren van moedermelk. Bijvoorbeeld donker bier, kruidenthee of noten. Het is niet bewezen dat dit soort middeltjes werken.

Nicotine en alcohol komen in de moedermelk terecht. Het is daarom beter niet te roken en geen alcohol te drinken. De melk schiet door nicotine minder toe en het aanmaken van melk kan minder worden. Ook medicijnen kunnen, in hele kleine hoeveelheden, via de moedermelk bij uw baby komen. Dat is vaak niet schadelijk voor uw baby. Overleg met de kinderarts of de medicijnen die u gebruikt veilig zijn bij het geven van borstvoeding. Is dat niet zo? Dan kan de arts eventueel andere medicijnen (laten) voorschrijven.

Borstvoeding thuis

Voordat u uit het ziekenhuis naar huis gaat, krijgt u een gesprek met de verpleegkundige. Dit gesprek heet het ontslaggesprek. Tijdens dit gesprek geeft de verpleegkundige u advies over de voeding voor uw baby.

Algemene adviezen voor de eerste weken zijn:

  • Weeg uw baby minimaal 1 keer per week. Dat kan gebeuren op het consultatiebureau of als u bij de kinderarts op controle moet komen. U kunt ook voor de eerste weken thuis een weegschaal huren. Een baby groeit gemiddeld 20 tot 30 gram per dag in de eerste weken.
  • Let erop of uw baby voldoende plast (minimaal 6 natte luiers per dag) en poept (3 à 4 poepluiers).
  • Leg uw baby aan op momenten dat uw baby goed wakker en alert is.
  • Kolf moedermelk af als u uw baby de fles geeft of als uw baby snel in slaap gevallen is aan de borst.
  • Voedt uw baby in het begin nog volgens het schema dat u in het ziekenhuis volgde. Een te vroeg geboren baby meldt zich namelijk nog niet altijd zelf. Meldt uw baby zich wel zelf, ongeveer om de 3 uur? Dan kunt u uw kindje rustig aanleggen.
  • Heeft uw baby bij ontslag een ritme van 7 voedingen per dag? En vraagt uw kindje om een (extra) nachtvoeding. Geef die dan gerust aan uw baby.
  • Drinkt uw baby alle voedingen uit de borst en heeft hij/zij geen bijvoeding meer nodig? Voedt uw baby dan zoveel mogelijk op verzoek. Zo zorgt u ervoor dat de hoeveelheid moedermelk is afgestemd op de vraag van uw baby.
  • Laat uw baby altijd aan de eerste borst drinken totdat uw kindje zelf stopt. Biedt uw baby na het boeren de andere borst nog aan.

Stoppen met kolven

U kunt stoppen met kolven als uw baby volledig uit de borst drinkt. Het kan zijn dat uw meer moedermelk produceert dan uw baby kan drinken als u lang heeft gekolfd. Bouw in dat geval het kolven geleidelijk af. Laat elke dag of elke 2 dagen een kolfsessie vallen. Hoe snel u kunt afbouwen, is afhankelijk van de volheid van uw borsten.

Stopt u ineens met kolven? Dan zullen uw borsten overvol raken. U krijgt dan last van stuwing. Stuwing betekent dat uw borsten hard en onprettig aanvoelen. Voor een baby is het moeilijk om uit een gestuwde borst te drinken. U zelf heeft een grotere kans op een borstontsteking.

Meer informatie

• Informatie over en verhuuradressen voor kolfapparatuur vindt u onder andere op www.medela.nl.
www.lalecheleague.nl is de website van Borstvoedingsorganisatie La Leche League en bevat een schat aan informatie over borstvoeding.
• Kijk voor de dichtstbijzijnde lactatiekundige op www.nvlborstvoeding.nl.
• Op www.moedermelknetwerk.nl staat veel informatie over onder andere kolven en donormelk.
www.borstvoeding.com is de website van het Kenniscentrum Borstvoeding. Op de site vindt u veel informatie over borstvoeding.
www.couveuseouders.nl is de site van Care4Neo. Deze patiëntenvereniging wil ouders van couveusekinderen een steuntje in de rug geven.

Borstvoeding bij te vroeg geboren baby’s

Waarom HMC?

  • Hulp bij borstvoeding door een enthousiast team van lactatiekundigen
  • Kolfmateriaal voorradig in het ziekenhuis als u en/of uw baby opgenomen zijn