Bestraling bij borstkanker

Radiotherapie is 1 van de behandelmethoden bij kanker. Het wordt ook wel bestraling genoemd. In HMC Antoniushove is ons nieuwe en moderne radiotherapiecentrum gevestigd. Bij een eerste afspraak geven wij u uitgebreid uitleg over de behandeling. Ook nemen wij de tijd voor al uw vragen. Wij doen ons best om de behandeling voor u zo prettig mogelijk te maken.

Lees verder

Specialismen

Afspraak en contact

088 979 23 57
ma t/m vr van 08.30 - 17.00 uur

Poliklinieken

Cijfers

Jaarcijfers ziekenhuisbreed

35.043 opgenomen patiënten
18.453 dagbehandelingen
188.013 verpleegdagen
87.012 SEH-bezoeken
329 medisch specialisten

Over bestraling bij borstkanker

Bestraling na de operatie

Bestralingen spelen een grote rol bij de behandeling van borstkanker. Zo vindt na een borstsparende operatie (vrijwel) altijd bestraling plaats. Maar ook bij verwijderen van de gehele borst en/of bij uitzaaiingen in lymfklieren kan bestraling geadviseerd worden. Bestraling zorgt ervoor dat de kans op nieuwe tumorgroei afneemt. De bestraling heeft als doel eventuele onopgemerkte tumorcellen in de borst en/of de oksel te doden.

Uitwendige bestraling

De hele borst (het borstklierweefsel) of de borstwand krijgt 16 bestralingen toegediend in ongeveer 3 weken. Soms volgen daarna nog 5 tot 7 bestralingen van de plaats waar de tumor is verwijderd. Dit heet de boosterdosis. Als het geadviseerd wordt om de okselklieren te bestralen worden deze meegenomen in de eerste 16 bestralingen.

In HMC wordt vanaf 1 januari 2010 standaard de hartsparende bestralingstechniek toegepast bij bestraling van de linkerborst of borstwand. Deze techniek noemen we de ABC methode.

Inwendige bestraling

Sinds 2010 vindt er gedeeltelijke borstbestraling plaats in HMC. Hierbij wordt alleen het operatiegebied bestraald in plaats van de hele borst. Uw chirurg en radiotherapeut-oncoloog laat u weten of u voor deze methode in aanmerking komt.

Door Europese en Amerikaanse organisaties van radiotherapeut-oncologen (ESTRO en ASTRO) is aangetoond dat de methode veilig en effectief is. De methode wordt door het HMC uitgevoerd op 2 manieren namelijk:

  1. IORT (APBI tijdens de operatie)
  2. Uitwendige APBI (APBI na de operatie)

Uw eerste afspraak

Wanneer u in aanmerking komt voor een bestraling, dan is uw eerste afspraak bij een radiotherapeut-oncoloog. Deze afspraak duurt een half uur tot drie kwartier en bestaat uit een gesprek en een lichamelijk onderzoek. In het gesprek neemt de specialist uw ziektegeschiedenis met u door. Besproken wordt:

  • Waarom er bestraald moet worden.
  • Waarom het resultaat van de bestraling niet te "meten" is.
  • De verwachte bijwerkingen.
  • De duur van de behandeling.
  • Het aantal behandelingen per week.
  • De benodigde voorbereiding voor de behandeling.

Stel gerust uw vragen, zodat u niet met onzekerheden of twijfels blijft zitten. U heeft altijd keus om wel of niet een behandeling te ondergaan. Het is verstandig om bij dit eerste gesprek iemand mee te nemen waar u een goede band mee heeft. Dan hoeft u niet alles zelf te onthouden. Na afloop krijgt u een afspraak mee voor de voorbereiding.

Voorlichtingsgesprek

Op de bestralingsafdeling heeft u een gesprek met een MBB'er ( medisch beeldvormings- en bestralingsdeskundige, gespecialiseerd in radiotherapie). Het gesprek duurt ongeveer een half uur. U krijgt uitleg over de behandeling, met behulp van een fotopresentatie op de computer. Ook krijgt u advies over huidverzorging en uitleg over eventuele bijwerkingen. Uiteraard krijgt u de gelegenheid om vragen te stellen.

Voorbereiding voor de bestraling

De voorbereiding voor de bestraling vindt plaats met behulp van een CT-scan (computer tomografie-scan). De CT-scan beeldt een deel van uw lichaam af in plakjes. Door deze plakjes in de computer op elkaar te stapelen, ontstaat een afbeelding in drie dimensies. Hierop kan de radiotherapeut-oncoloog precies aangeven welk gebied bestraald moet worden en welke delen van uw lichaam moeten worden ontzien.

De MBB-er plaatst na het maken van de CT-scan enkele tatoeagepuntjes op uw lichaam. Hij of zij prikt hierbij een klein druppeltje inkt vlak onder de huid. Met deze puntjes markeert de MBB-er het te bestralen gebied. De puntjes zijn heel klein (ongeveer 1mm), maar wel blijvend. Ze zijn echter nodig om u bij iedere bestraling goed te kunnen positioneren op de bestralingstafel.

De informatie die tijdens de voorbereiding is verzameld, dient als basis voor uw bestraling. Met behulp van deze gegevens maken we een bestralingsplan. Dit moet zorgvuldig gebeuren en vraagt daarom de nodige tijd. U kunt ongeveer twee weken na de voorbereiding starten met de bestraling. Soms doorloopt u het voorbereidingstraject twee keer, bijvoorbeeld bij een aanpassing van het bestralingsgebied. Na deze voorbereiding krijgt u de afspraak mee voor de eerste bestraling. Kan de afspraak op dat moment nog niet worden ingepland? Dan bellen we u later voor de eerste afspraak.

Bestraling

U meldt zich bij de balie op de afdeling Radiotherapie voor de eerste afspraak. Een MBB-er haalt u vervolgens op uit de wachtkamer. Deze informeert u nogmaals kort over de bestraling. Vervolgens begeleidt hij of zij u naar de bestralingsruimte. U gaat daar op de behandeltafel liggen. Dit doet u in dezelfde houding als bij de CT-scan. De MBB-ers stellen het bestralingsveld in. Daarbij maken ze gebruik van de tatoeagepuntjes op de huid. Ook de gegevens die met behulp van de CT-scan zijn ingevoerd in de bestralingscomputer worden gebruikt bij het instellen van het bestralingsveld. De MBB-ers gaan daarna de ruimte uit en zetten het bestralingstoestel aan. Tijdens de bestraling maakt het toestel een zoemend geluid. U hoort ook het aanzetten en uitzetten van de apparatuur. De straling zelf kunt u niet zien of voelen. Bestraald worden doet dus ook geen pijn.

U staat tijdens de bestraling via een intercom in contact met het bestralingspersoneel. Zij kunnen u ook zien door middel van camera’s. Mocht het nodig zijn, dan kunnen zij de bestraling even onderbreken en naar u toe komen.

De totale bestralingsafspraak duurt 10 tot 15 minuten. Een bestraling is meestal opgebouwd uit meerdere bestralingsvelden, die gegeven worden vanuit verschillende richtingen. U blijft hierbij steeds in dezelfde houding liggen. Het toestel slaat automatisch af als de bestralingsdosis is afgegeven. U kunt daarom nooit een te hoge bestralingsdosis krijgen.

Nacontrole

Na de laatste bestraling krijgt u een controleafspraak bij de radiotherapeut-oncoloog mee. Natuurlijk krijgen uw huisarts en andere specialisten informatie over het verloop van de behandeling.

Vaak zijn de bijwerkingen op de behandeling direct na afloop het meest merkbaar. De herstelperiode duurt ongeveer net zo lang als de duur van de bestraling. De komende jaren wordt u regelmatig onderzocht. Als u tussen twee controles in ongerust bent of klachten heeft, belt u dan gerust voor het maken van een extra controleafspraak.

Bijwerkingen

Algemene klachten

Soms zult u rond de bestralingen last hebben van vermoeidheid, slaperigheid, lusteloosheid en gebrek aan eetlust. Ook het regelmatig naar het ziekenhuis reizen, kunt u ervaren als een extra belasting. Tijdens de behandelperiode, kunt u normaal actief zijn. Deze activiteiten kunnen ook een prettige afleiding voor u zijn. Wanneer u vermoeidheidsklachten krijgt, kunt u het beste uw activiteiten hierop aanpassen. Tenzij u een voedingsvoorschrift heeft gekregen, kunt u eten waar u trek in heeft.

Huidreacties

Soms vertoont de huid van het bestraalde gebied een reactie. Afhankelijk van de dosis en de plaats van de bestraling kan de huid in meer of mindere mate rood, droog of schilferig worden en soms zelfs open gaan. Over het algemeen reageren de huidplooien (oksel, onder de borst) het meeste op bestraling. Meestal kunt u 2 weken na de start van de bestraling de eerste bijwerkingen verwachten. Als u klaar bent met de bestralingsserie werkt de bestraling nog een week of 2 door. Hierna gaat de huid zich herstellen.

Adviezen om de bestraalde huid zo goed mogelijk te verzorgen 

  • Douch met een milde zeep of doucheschuim.
  • Dep uw huid na het wassen droog (dus niet wrijven).
  • Smeer de huid eventueel tweemaal per dag dun in met een hydraterende crème zoals Calendula of vitamine E-crème.
  • Draag geen schurende, stugge of knellende kleding.
  • Krab niet bij jeuk.
  • Behoort ook de oksel tot het bestraalde gebied? Dan mag u daar geen ontharingsmiddel of scheermes gebruiken. Alcoholvrije deodorant kunt u wel gebruiken.
  • Gebruik geen parfum of bodylotion in het bestraalde gebied.
  • Stel de bestraalde huid het eerste jaar niet onbeschermd (factor 50 zonnebrandcrème gebruiken) bloot aan direct zonlicht of de zonnebank. Overleg met uw arts wanneer u weer mag zonnen met de bestraalde huid.
  • Overleg met uw radiotherapeut-oncoloog over zwemmen en saunagebruik.
  • Plak tijdens de bestralingsperiode geen pleisters op de bestraalde huid. U kunt wel siliconenpleisters gebruiken. Als de huid toch opengaat, overlegt de MBB-er met de arts en neemt eventueel maatregelen. Gaat de huid na het einde van de behandeling toch nog kapot? Neem dan contact op met de bestralingsafdeling. U hoeft niet te wachten op uw volgende afspraak.

Bestraling borstkanker

Voordelen

  • Binnen 1 week eerste afspraak
  • Persoonlijke begeleiding en informatie op maat
  • Gebruik van moderne apparatuur en technologieën
  • Gespecialiseerd in Intra Operatieve Radiotherapie (endeldarm- en borstkanker)
  • Stereotactische precisie bestraling (leverkanker, longkanker)
  • Expertisecentrum bestraling hersentumor
  • Geen wachttijden bij spoed