Bestraling bij borstkanker

Bestralingen spelen een grote rol bij de behandeling van borstkanker. Zo vindt na een borstsparende operatie (vrijwel) altijd bestraling plaats. Maar ook bij verwijderen van de gehele borst en/of bij uitzaaiingen in lymfklieren kan bestraling geadviseerd worden. Bestraling zorgt ervoor dat de kans op nieuwe tumorgroei afneemt. De bestraling heeft als doel eventuele onopgemerkte tumorcellen in de borst en/of de oksel te doden.

Afspraak en contact

088 979 23 57
ma t/m vr van 08.30 - 17.00 uur

Uw (eerste) afspraak op de afdeling Radiotherapie

Locatie

Cijfers

205.000 eerste polikliniek consulten
32.000 klinische opnames per jaar
155.000 verpleegdagen
60.000+ patiënten per jaar op de SEH
350 medisch specialisten

Over bestraling bij borstkanker

Bestralingen spelen een grote rol bij de behandeling van borstkanker. Zo vindt na een borstsparende operatie (vrijwel) altijd bestraling plaats. Maar ook bij verwijderen van de gehele borst en/of bij uitzaaiingen in lymfklieren kan bestraling geadviseerd worden. Bestraling zorgt ervoor dat de kans op nieuwe tumorgroei afneemt. De bestraling heeft als doel eventuele onopgemerkte tumorcellen in de borst en/of de oksel te doden.

Gedeeltelijke borstbestraling

Sinds 2010 is gedeeltelijke borstbestraling mogelijk in HMC. Hierbij wordt alleen het operatiegebied bestraald in plaats van de hele borst. Uw chirurg en radiotherapeut-oncoloog laten u weten of u voor deze methode in aanmerking komt.

Door Europese en Amerikaanse organisaties van radiotherapeut-oncologen (ESTRO en ASTRO) is aangetoond dat de methode veilig en effectief is. De methode wordt door HMC uitgevoerd op 2 manieren namelijk:

  1. IORT (intra-operatieve radiotherapie): een eenmalige bestraling tijdens de borstsparende operatie
  2. Uitwendige gedeeltelijke borstbestraling na de operatie: 5 bestralingen in 1 week

Gehele borstbestraling

De hele borst (het borstklierweefsel) of de borstwand krijgt 5 of 15 bestralingen toegediend in 1 of 3 weken. Soms volgen daarna nog 5 bestralingen van de plaats waar de tumor is verwijderd. Dit heet de boosterdosis. Bij advies om de okselklieren te bestralen, worden deze meegenomen in de eerste 15 bestralingen.

In HMC passen wij vanaf 1 januari 2010 standaard de hartsparende bestralingstechniek toe bij bestraling van de linkerborst of borstwand. Deze techniek noemen we de ABC-methode.

Uw eerste afspraak

Hoort bestraling bij de behandeling die we u aanraden? Dan krijgt u een afspraak bij een radiotherapeut-oncoloog. Dit is een arts die is gespecialiseerd in het bestrijden van kanker met bestraling. De afspraak duurt een half uur tot 3 kwartier. In die tijd onderzoekt de radiotherapeut-oncoloog u. Ook heeft hij of zij tijdens de afspraak een gesprek met u. De radiotherapeut-oncoloog praat met u over:

  • waarom bestraling een goede behandeling is voor u
  • hoelang de behandeling duurt
  • hoe vaak we u iedere week zullen bestralen
  • welke voorbereiding nodig is voor de bestralingen
  • de bijwerkingen die we verwachten als we u bestralen
  • waarom het resultaat van de bestraling niet goed te meten is

Stel gerust uw vragen. Blijf niet met onzekerheden of twijfels zitten. U mag altijd zelf kiezen of u bestraling wilt krijgen of niet. Neem bij dit eerste gesprek iemand mee waar u een goede band mee heeft. Dan hoeft u niet alles zelf te onthouden. Kiest u voor bestraling? Dan krijgt u een afspraak mee voor de voorbereiding van deze behandeling. 

Bekijk onze voorlichtingsvideo over uw eerste afspraak.

Voorbereiding op de bestraling

CT-scan

Voor de bestraling maken de bestralingsdeskundigen een CT-scan. Dit betekent dat we een serie röntgenfoto's maken van het gebied rond de borst of borstwand. Elke foto laat een plakje van uw lichaam zien. Als we die foto's op elkaar stapelen, vormen ze samen een 3D-plaatje. Op de beelden kan de radiotherapeut-oncoloog precies aangeven welk gebied we gaan bestralen.

De bestralingsdeskundige brengt na de CT-scan tatoeagepuntjes aan op uw lichaam. De bestralingsdeskundige prikt hiervoor kleine druppeltjes inkt vlak onder uw huid. Deze puntjes geven aan hoe u bij de bestraling op de tafel moet liggen. Ze geven dus niet de plaats van de tumor aan. De puntjes zijn heel klein: ongeveer 1 millimeter. Ze gaan niet meer weg.

Bekijk onze voorlichtingsvideo over de CT scan.

Bestralingsplan

We maken na de CT-scan een bestralingsplan. Daarvoor gebruiken we alle informatie die we hebben verzameld. Het is belangrijk dat dit goed gebeurt. Dit kost wat tijd. U start daarom ongeveer twee weken na de CT-scan met de bestraling. Vaak krijgt u al meteen een afspraak mee voor de eerste bestraling. Lukt dat niet? Dan bellen we u later om een afspraak te maken voor de eerste bestraling.

De bestraling

U meldt zich voor de eerste afspraak bij de balie van de afdeling Radiotherapie in HMC Antoniushove. Een bestralingsdeskundige haalt u op uit de wachtkamer. Hij of zij geeft u nog een keertje kort informatie over de bestraling. Daarna gaat de bestralingsdeskundige met u naar de bestralingsruimte. U gaat daar op de behandeltafel liggen. Dit doet u in dezelfde houding als bij de CT-scan. Met behulp van onder andere de tatoeagepuntjes op uw huid zorgen de bestralingsdeskundigen ervoor dat u exact hetzelfde ligt als bij de CT-scan

De bestralingsdeskundigen gaan daarna de ruimte uit. Eerst controleren we nog een keer met een soort CT-scan of u goed ligt. Als het nodig is, kunnen we uw positie nog een beetje aanpassen. Hierna zetten de bestralingsdeskundigen het bestralingstoestel aan. Tijdens de bestraling maakt het toestel een zoemend geluid. U hoort ook het aanzetten en uitzetten van het apparaat. De straling zelf ziet en voelt u niet. Het bestralen doet dus ook geen pijn.

U kunt via de intercom praten met de bestralingsdeskundigen. Zij kunnen u ook zien door camera’s. Is er iets aan de hand? Dan kunnen ze het apparaat even stoppen en naar u toekomen.

De afspraak voor de bestraling duurt ongeveer 15 minuten. Meestal bestralen we u vanuit meerdere kanten. Het apparaat draait dus om u heen. U blijft hierbij steeds in dezelfde houding liggen. Het toestel gaat automatisch uit als u genoeg bestraling heeft gehad. U kunt daarom nooit te veel bestraling krijgen.

Bekijk onze voorlichtingsvideo over bestraling

Als u op de linker borst of borstwand bestraald wordt, maken wij gebruik van bestraling tijdens inademing (ABC).

Bekijk onze voorlichtingsvideo over ABC.

Controle

Krijgt u veel bestralingen? Dan heeft u tussen bestralingen regelmatig een afspraak met uw radiotherapeut-oncoloog. Hij of zij praat met u over hoe uw behandeling gaat. Ook bespreekt de radiotherapeut-oncoloog eventuele bijwerkingen met u. Na de laatste bestraling krijgt u een controleafspraak mee voor de radiotherapeut-oncoloog. De radiotherapeut-oncoloog vertelt ook uw huisarts en uw andere artsen hoe uw behandeling gaat.

Vaak heeft u direct na de laatste bestraling het meeste last van bijwerkingen. Het duurt ook een tijdje voordat u herstelt van de bestraling. Meestal duurt dat net zolang als de totale duur van de bestralingsbehandeling. De jaren na de bestralingen blijven we u regelmatig onderzoeken. Bent u ongerust of heeft u klachten? Bel dan gerust voor het maken van een extra controleafspraak.

Bijwerkingen

Algemene klachten

Soms heeft u rond de bestralingen last van vermoeidheid, slaperigheid, lusteloosheid en gebrek aan eetlust. Misschien vindt u het ook zwaar om vaak naar het ziekenhuis te moeten reizen. U mag de gewone dingen blijven doen tussen de bestralingen. Deze activiteiten zijn vaak een prettige afleiding. Voelt u zich erg moe? Probeer dan niet te veel te doen. U mag meestal gewoon eten waar u trek in heeft. Dat mag niet als we u iets anders hebben verteld.

Huidreacties

Soms reageert de huid in het bestraalde gebied op de bestraling. Ze wordt dan bijvoorbeeld rood, droog of schilferig. Soms gaat uw huid zelfs open. Deze klachten beginnen vaak 2 weken na de start van de bestralingen. Vaak heeft u er nog een week of 2 last van na het stoppen met bestralen. Hierna herstelt uw huid zich weer.

Adviezen om de bestraalde huid zo goed mogelijk te verzorgen 

  • U mag in de periode waarin we u bestralen gewoon zeep/doucheschuim/reinigingsschuim gebruiken. Ook met de huidverzorgingsproducten die u gebruikt, mag u gewoon doorgaan.
  • Dep uw huid na het wassen droog (dus niet wrijven).
  • Smeer uw huid eventueel tweemaal per dag dun in met een hydraterende crème. Bijvoorbeeld Calendula of vitamine E-crème. Maar u kunt uw huid ook insmeren met de hydraterende crème die u normaal gebruikt.
  • Draag geen schurende, stugge of knellende kleding.
  • Krab niet bij jeuk.
  • Bestralen we ook uw oksel? U mag deze blijven ontharen. Stop hier wel mee als uw huid geïrriteerd raakt. Dat merkt u als uw huid rood, gevoelig bij aanraking en/of schilferig wordt. Stop zeker met ontharen als u wondjes krijgt. Harsen van uw oksel kunt u beter niet doen zolang u bestraald wordt. Deodorant kunt u wel gebruiken.
  • Gebruikt u cosmetische producten als make-up of parfum? Of sterk geparfumeerde bodylotions, haarverf, gel, enzovoorts? Dan kunt u hiermee doorgaan tijdens het bestralen. Stop wel als uw huid geïrriteerd raakt. Dat merkt u als uw huid rood, gevoelig bij aanraking en/of schilferig wordt. Het is belangrijk om extra voorzichtig te zijn met de bestraalde huid.
  • Het is belangrijk dat u niet onnodig met uw huid in de zon komt. Ga ook niet onder de zonnebank. Dit advies geldt voor de bestraalde huid. Gaat u naar buiten terwijl de zon schijnt? Dan adviseren we u crème te gebruiken met zonbeschermingsfactor 30.
  • U kunt gewoon naar de sauna. Ook zwemmen (chloor en buitenwater) en hot tub zijn geen probleem. Stop wel als uw bestraalde huid hierop reageert. Bijvoorbeeld als de huid rood wordt.
  • Plak in de periode waarin we u bestralen geen pleisters op de bestraalde huid. U mag wel siliconenpleisters gebruiken. Gaat uw huid toch open? Dan overlegt de bestralingsdeskundige met uw arts en neemt eventueel maatregelen. Gaat de huid na het einde van de behandeling kapot? Neem dan contact op met de bestralingsafdeling. U hoeft niet te wachten tot uw volgende afspraak.

Gerelateerde behandelingen

Gerelateerde aandoeningen

Bestraling borstkanker

Voordelen

  • Binnen 1 week eerste afspraak
  • Persoonlijke begeleiding en informatie op maat
  • Gebruik van moderne apparatuur en technologieën
  • Gespecialiseerd in Intra Operatieve Radiotherapie (endeldarm- en borstkanker)
  • Geen wachttijden bij spoed