Aorta reconstructie

Bij een aandoening van de grote lichaamsslagader in de buik (aorta) - die kan bestaan uit een verwijding (aneurysma) of uit een vernauwing of verstopping - kan operatief worden ingegrepen. Deze webpagina geeft informatie over de aandoening, de operatie, de risico’s die dit met zich meebrengt én de risico’s die een patiënt loopt als hij/zij de behandeling achterwege zou laten.

Afspraak en contact

HMC Antoniushove 088 979 42 86
ma t/m vr van 08.00 - 17.00 uur

HMC Bronovo en
HMC Westeinde 088 979 43 59
ma t/m vr van 08.00 - 17.00 uur

HMC Gezondheidscentrum Wassenaar 088 979 43 59
ma t/m vr van 08.00 - 16.00 uur

Locatie

Cijfers

205.000 eerste polikliniek consulten
32.000 klinische opnames per jaar
155.000 verpleegdagen
60.000+ patiënten per jaar op de SEH
350 medisch specialisten

Over aorta reconstructie

Bij een aandoening van de grote lichaamsslagader in de buik (aorta) - die kan bestaan uit een verwijding (aneurysma) of uit een vernauwing of verstopping - kan operatief worden ingegrepen. Deze webpagina geeft informatie over de aandoening, de operatie, de risico’s die dit met zich meebrengt én de risico’s die een patiënt loopt als hij/zij de behandeling achterwege zou laten.

Ontstaan van hart- en vaatziekten

Aandoeningen van de aorta ontstaan door de jaren heen en worden veroorzaakt door verschillende factoren. Aan de ene kant kan er sprake zijn van aanleg in de familie voor hart- en vaatziekten, aan de andere kant speelt leefstijl een grote rol.

Roken, overgewicht, suikerziekte, hoog cholesterol en hoge bloeddruk hebben een negatieve invloed op aandoeningen van de aorta. Uw behandelend arts zal deze factoren in kaart brengen. Voor een operatie en het herstel hierna is het van groot belang dat u stopt met roken en probeert lichamelijk zo fit mogelijk te zijn.

Verwijding

Bij een aneurysma is de aorta uitgezet. De wand is verzwakt, staat onder druk en kan scheuren. De kans op scheuren neemt toe naarmate de uitzetting groter wordt. Als een aneurysma scheurt, geeft dit een ernstige bloeding waaraan een patiënt meestal overlijdt. Het is daarom belangrijk om deze aandoening tijdig te behandelen. Daarbij moet worden beoordeeld of het operatierisico opweegt tegen de kans op scheuren.

Vernauwing of verstopping

Bij een ernstige vernauwing of verstopping van de aorta bereikt er te weinig bloed de benen en billen. Hierdoor kan pijn ontstaan bij het lopen en soms zelfs in rust. Bij mannen kan een aortavernauwing ook leiden tot een erectiestoornis.

Door wie wordt u geopereerd?

U wordt geopereerd door de chirurg die u heeft gezien op de polikliniek, een collega-chirurg of een arts-assistent. Een arts-assistent is een afgestudeerde arts, die we in het HMC opleiden tot specialist of die in ons ziekenhuis ervaring opdoet. Arts-assistenten voeren ook zelfstandig (delen van) operaties uit. De medisch specialist is altijd eindverantwoordelijk voor de operatie. Door verschillende artsen in te zetten, kunnen we de operaties beter plannen. Zo houden we de wachttijden zo kort mogelijk. Wilt u liever dat de arts die u op de polikliniek heeft gezien, de operatie uitvoert? Laat dit dan weten aan de arts of het Opnamebureau.

De standaardoperatie bij verwijding: endovasculaire aorta reconstructie (EVAR)

Is de aorta verwijd? Dan kan in de meeste gevallen een kunststof buisje (endoprothese) worden opgevoerd tot in het zieke gedeelte van de aorta. Dit gebeurt via een kleine operatie in de lies. Hierdoor staat er geen druk meer op de wand van de aorta. Een dergelijke EVAR kan worden toegepast als het aneurysma aan een aantal voorwaarden voldoet. Zo mag het aneurysma niet te bochtig zijn en moet er genoeg plaats zijn om de endoprothese te kunnen verankeren. Ook mogen de liesslagaders niet te nauw zijn.

U gaat bij deze ingreep onder narcose (“slapen”) of u krijgt een lokale verdoving. Welke optie het wordt, bespreken wij van tevoren met u. Ook krijgt u een blaaskatheter. Er wordt een prik of een snede in de liezen gezet. Daarna wordt de endoprothese opgevouwen via de liesslagader opgeschoven tot in de buikslagader. Daar wordt de endoprothese uitgevouwen en vastgezet. Als de positie van de endoprothese goed blijkt te zijn, worden de lieswonden gesloten. Hiermee is de operatie afgelopen. De operatie duurt meestal twee tot drie uur.

Er is een kleine mogelijkheid dat tijdens de procedure de endoprothese niet goed komt te liggen. We moeten dan direct besluiten tot een buikoperatie, waarbij de aorta wordt hersteld via een lange, verticale snede in de buik. Daarnaast bestaat er een risico op complicaties. De hoogte van deze risico’s verschilt per patiënt. In sommige gevallen zal het nodig zijn de patiënt na de operatie te bewaken op de Intensive Care.

Na een EVAR kan er sprake zijn van lekkage langs de aansluiting van de endoprothese. Zo stroomt er toch nog bloed in het aneurysma. Deze lekkage verdwijnt vaak vanzelf. Een enkele keer is aanvullende behandeling nodig vanwege het risico dat het aneurysma alsnog scheurt. Daarom is intensieve poliklinische controle en röntgenonderzoek noodzakelijk.

Een minimaal invasieve mogelijkheid bij vernauwing: Covered Endovascular Reconstruction of the Aortic Bifurcation (CERAB)

Is de aorta vernauwd? Dan is er soms de mogelijkheid om dit, net als bij de EVAR, via de bloedvaten in de liezen te behandelen. De procedure is vergelijkbaar met de EVAR, maar is minder vaak mogelijk.

De klassieke “open” operatie bij verwijding of vernauwing

Als een EVAR-behandeling technisch niet mogelijk is en de patiënt in redelijke conditie is, is een aortavervanging via een buikoperatie een optie. Dit is ook de operatie bij vernauwing of verstopping van de aorta. Hierbij wordt het slechte gedeelte van de aorta vervangen door een kunststof bloedvat (vaatprothese). Om deze operatie veilig te verrichten, is het nodig om een snede te maken van het borstbeen tot in de onderbuik. De aorta wordt tijdelijk afgeklemd en het kunststof bloedvat wordt ingebracht. Dit kunstof bloedvat wordt vastgehecht aan het gezonde deel van de buikslagader en aan gezonde slagaderen in het bekken of in de liezen. Als het kunststof bloedvat in de lies moet worden vastgehecht, wordt er ook een snede in de liezen gemaakt.

De operatie vindt plaats onder algehele narcose en duurt ongeveer vier uur. De narcose wordt gecombineerd met een ruggenprikinfuus (epiduraal katheter), waarmee een verdovend middel wordt toegediend. Bij deze operatie krijgt u ook een blaaskatheter. De operatie voor een aneurysma van de aorta is een zware operatie. De risico’s op korte termijn zijn hoger bij een klassieke operatie dan na een EVAR. De patiënten gaan daarom standaard na de operatie naar de Intensive Care. Er is een kans dat er bij een complicatie opnieuw geopereerd moet worden.

Na de operatie

Na de operatie wordt u eerst intensief gecontroleerd op de Intensive Care Unit of de uitslaapkamer (Recovery). Als uw toestand dit toelaat, wordt u overgeplaatst naar de verpleegafdeling. Direct na de operatie bent u door een aantal slangen verbonden met apparaten. Dat kunnen zijn:

  • één of twee infusen voor vochttoediening;
  • een slangetje in een slagader voor bloeddrukbewaking;
  • een dun slangetje in uw rug voor pijnbestrijding;
  • een sonde door uw neus, die via de slokdarm in de maag ligt en ervoor zorgt dat overtollig maagsap wordt afgezogen;
  • een drain in uw buik voor afvoer van eventueel bloed en inwendig wondvocht;
  • een blaaskatheter voor het afvoeren van urine.

Al deze hulpmiddelen worden weer verwijderd als u voldoende hersteld bent van de operatie. Als u dit verdraagt, mag u vrijwel direct na het verwijderen van de maagsonde weer drinken en eten. Soms gaat dit niet, omdat u misselijk blijft. U zult dan voeding krijgen via de sonde of via een infuus.

Om te voorkomen dat u een longontsteking krijgt, is het belangrijk dat u na de operatie intensief uw ademhaling oefent; ook al is dit wellicht gevoelig in de buik. Dit doet u door enkele malen per uur diep in en uit te ademen en regelmatig op te hoesten. Daarnaast wordt uw herstel bespoedigd als u zo snel mogelijk uit bed komt en start met wandelen. Zo nodig krijgt u hierbij hulp van de verpleegkundige of fysiotherapeut.

Het ontslag

Als u voldoende bent hersteld, kunt u na ongeveer twee dagen (na een EVAR) tot zeven dagen (na een klassieke operatie) het ziekenhuis verlaten. Bij ontslag krijgt u een afspraak mee voor de poliklinische controle. Als u weer thuis bent, zult u merken dat u nog snel moe bent. We raden u in de eerste dagen aan enige hulp te vragen aan vrienden of familie. Wanneer u weer helemaal van de operatie hersteld zal zijn, is moeilijk aan te geven. Soms kan dit een half jaar duren.

In principe zult u levenslang medicijnen moeten gebruiken om het bloed dunner te houden. Daarnaast moet u ervoor zorgen dat de aderverkalking zo min mogelijk toeneemt. Dit doet u door zo gezond mogelijk te leven: niet roken, zorg voor voldoende lichaamsbeweging en voorkom overgewicht. Als u suikerziekte, hoge bloeddruk of een te hoog cholesterolgehalte heeft, dan is behandeling hiervan noodzakelijk.

U wordt regelmatig gecontroleerd op de polikliniek. Ook zal er met enige regelmaat röntgenonderzoek plaatsvinden. Hiermee controleren we de positie van de prothese en sluiten we eventuele lekkage uit.

Als u een klassieke ‘open’ operatie heeft ondergaan, hoeft u minder vaak voor controle te komen.

Risico’s bij de operatie en mogelijke complicaties

Geen enkele operatie is zonder risico’s. Zo is ook bij deze operatie de kans op complicaties aanwezig, zoals wondinfectie, longontsteking, urineweginfectie, trombose, longembolie of een littekenbreuk. Bij operaties aan de buikslagader kunnen zich ook specifieke complicaties voordoen; namelijk een nabloeding of een bloedstolsel dat de vaatprothese of een beenslagader afsluit. Bij het optreden van een dergelijke complicatie moet u vaak opnieuw geopereerd worden. Deze complicaties komen over het algemeen vaker voor bij de klassieke operatie dan bij EVAR.

De operatie is een grote belasting voor het hart. De kans op een hartinfarct (en eventueel overlijden hieraan) is daardoor groter dan bij andere operaties. De kans op overlijden wordt geschat op 1,5 procent na een EVAR en 4,5 procent na de klassieke operatie.

Ook kan door de operatie de functie van de nieren verstoord raken. Dan is soms nierdialyse noodzakelijk. In veel gevallen herstelt de nierfunctie zich na enkele dagen.

Bij mannen kan het voorkomen dat na de operatie aan de aorta een erectiestoornis optreedt. Ook kan het gebeuren dat - ondanks een normale erectie - de zaadlozing wegblijft. Dit kan tijdelijk zijn, maar is vaak blijvend van aard.

Uiteraard streven we ernaar om de risico’s zo klein mogelijk te houden. Daarom wordt u voor de operatie vaak nog onderzocht door een internist, cardioloog of longarts. We nemen ook veel voorzorgsmaatregelen.

Niet behandelen

In enkele gevallen kan het zijn dat het risico van de operatie groter is dan het risico van het scheuren van het aneurysma. Ook kan het zo zijn dat de patiënt niet geopereerd wil worden, of - in het geval van complicaties - niet verder behandeld wil worden. Uiteraard is dit een mogelijkheid. Bespreek met uw behandelend arts wat voor u de risico’s zijn en of dit voor u acceptabel is of niet.

Patiëntenvereniging

De vereniging Harteraad behartigt de belangen van patiënten met onder andere een verwijding van de buikslagader en werkt nauw samen met De Hartstichting. Zie www.harteraad.nl voor meer informatie.

Tot slot

Mocht u na het lezen van deze webpagina nog vragen hebben, aarzelt u dan niet om contact op te nemen met polikliniek Heelkunde. U kunt ons van maandag t/m vrijdag van 08.00 tot 17.00 uur bereiken via telefoonnummer 088 979 43 59. Voor dringende vragen buiten deze tijden en in het weekend kunt u bellen met de Spoedeisende Hulp (SEH) van HMC, telefoonnummer 088 979 23 80.

Aorta reconstructie

Waarom HMC?

  • Breed en gespecialiseerd zorgaanbod
  • We vernieuwen en verbeteren de zorg continu
  • Samenwerken vinden we vanzelfsprekend
  • Gastvrij ziekenhuis