Kun je veilig onder het mes als je geen coronaklachten hebt?

HMC deed mee aan onderzoek

Moet je in deze coronatijd bij álle patiënten die onder het mes gaan voor de zekerheid hun longen bekijken met een ct-scan? Om zeker te weten dat ze geen covid-19 hebben, ook al laten ze geen kuchje ontsnappen en hebben ze geen koorts of loopneus? HMC zocht mee naar een antwoord op die vraag.

Een patiënt opereren – voor iets anders, denk aan een acute buik- of hartoperatie – die corona heeft, kan gevaarlijk zijn. Maar als die patiënt geen enkel symptoom heeft, is er niks aan de hand, toch? Mis! Ook dan moet je oppassen.

Aan het begin van de corona-uitbraak kwamen er verontrustende berichten uit onder meer Zuid-Korea en Italië vanuit de operatiekamers. Patiënten zonder corona-symptomen kregen het plots lastig tijdens de operatie. Ze bleken tóch besmet. ,,Het ademhalen tijdens of na de operatie ging dan moeilijk bijvoorbeeld,” vertelt Roy Couvreur, arts-assistent bij de afdeling heelkunde, die vanuit HMC betrokken was bij het onderzoek.

Verhoogd risico
Om nog maar niet te spreken van het gevaar voor het zorgpersoneel op de ok. ,,Dat loopt een verhoogd risico op besmetting, bijvoorbeeld wanneer ze de buis voor de beademing tijdens de operatie aanbrengen in de luchtpijp.”

Om dat te voorkomen heeft HMC de afgelopen periode bij elke patiënt, vóórdat die onder het mes ging, een ct-scan van de longen gemaakt. De ‘gewone’ coranatest (de zogenaamde swab-test), waarbij met een wattenstaafje slijm wordt afgenomen, deed HMC niet bij deze patiëntengroep. Een bewuste keus vanwege de beperkte testcapaciteit op dat moment, aldus Couvreur (nu speelt dat niet meer). In Nederland was de keus gemaakt alléén te testen bij klachten.

Om helder te krijgen hoe zinvol het is om die ct-scan te maken – want dat was nog niet bekend – sloot HMC aan bij een onderzoek van het Amsterdam Medisch Centrum (AMC) met de naam ‘Preoperative screening for COVID-19 using chest CT’. Als topklinisch ziekenhuis, dat hoogcomplexe zorg levert, kon HMC – als een van de dertien partners in het onderzoek - een waardevolle bedrage leveren. In totaal heeft de afdeling longgeneeskunde 535 patiënten gescand, waarvan er 133 zijn meegenomen in het onderzoek.

Belangrijke bevinding
En wat bleek? De kans is zó klein dat een patiënt toch corona heeft, dat de ct-scan van de longen weinig toevoegt. Een belangrijke bevinding, want als je elke patiënt screent voor de operatie zorgt dat ‘voor een grote belasting op de logistiek, kosten, apparatuur en personeel van het ziekenhuis’. En je wil alles zo efficiënt mogelijk inzetten.

Bij het onderzoek naar de preoperatieve screening was Roy Couvreur binnen HMC verantwoordelijk voor het regelen van de goedkeuring van patiënten. Hoofdonderzoeker was traumachirurg Jochem Hoogendoorn, namens de afdeling heelkunde. Verder is samengewerkt met onder anderen Jet Quarles van Ufford van radiologie en Klaar Maas en Joris den Holder van longgeneeskunde.

Op dit moment hoeven patiënten zonder coronaklachten geen coronatest te ondergaan voordat ze op de snijtafel komen te liggen. De ‘landelijke leidraad pre-operatieve screening’ schrijft voor dat dat pas weer nodig is als het aantal opnames van coronapatiënten in het ziekenhuis de grens van veertig per dag bereikt, landelijk gezien.