‘Vrouwen kunnen zelf risico op hart- en vaatziekten verkleinen’

Wereldwijd zijn hart- en vaatziekten bij vrouwen doodsoorzaak nummer één. Het doel van de jaarlijkse Dress Red Day is dit te veranderen. HMC doet natuurlijk mee. Cardioloog Els Olde Bijvank vertelt op 28 september hoe vrouwen zich bewust worden van deze aandoeningen en zelf hun risico erop kunnen verkleinen. Kom langs en ga vooral gekleed in het rood!

Vrouwen én mannen zijn om 13.00 uur van harte welkom in het Auditorium in HMC Bronovo. Vanaf 15.00 uur spreekt Olde Bijvank in de Landsteinerzaal in HMC Westeinde. De lezingen zijn gratis toegankelijk. Hieronder een voorproefje.

U bent gespecialiseerd in hart- en vaatziekten bij vrouwen. Wat is het verschil met mannen?

“Zowel mannen als vrouwen krijgen hart- en vaatziekten. Hun behandelingen zijn hetzelfde. Dankzij verbeterde zorg is sinds de jaren zeventig de kans gehalveerd om aan hart- en vaatziekten te overlijden. Maar inderdaad: er zijn verschillen. Zo komen hartinfarcten onder mannen twee keer zo vaak voor als bij vrouwen. En vrouwen hebben weer vaker beroertes en hartfalen. Dat laatste betekent dat het hart onvoldoende bloed pompt naar de rest van het lichaam.”

Waardoor wordt het risico op deze ziekten vergroot?

“Er zijn klassieke risicofactoren. Denk aan roken, hoge bloeddruk, overgewicht, diabetes type 2, een hoog cholesterolgehalte en weinig beweging. De factoren gelden voor mannen én vrouwen. Maar hun invloed verschilt. Een vrouw die bijvoorbeeld voor de overgang rookt en diabetes type 2 heeft, loopt een extra risico. Daarnaast zijn er specifieke risicofactoren voor vrouwen.”

Wat zijn specifieke vrouwelijke risicofactoren?

“Sommige vrouwen krijgen zwangerschapsdiabetes. Of ze hebben een hoge bloeddruk of vergiftiging tijdens de zwangerschap. Dat zijn risicofactoren voor hart- en vaatziekten later in het leven. Heb je dit soort dingen meegemaakt toen je in verwachting was? Vraag dan regelmatig aan de huisarts te controleren of je bloeddruk en bloedsuikergehalte niet te hoog zijn. Wees ook extra op je hoede als je ooit een chemokuur tegen borstkanker hebt ondergaan. Behandelingen tegen kanker kunnen het hart beschadigen.”

Een vrouw kan dus de kans verkleinen later hart- en vaatziekten te krijgen?

“Net als voor mannen geldt: eet gezond, beweeg voldoende, rook niet en voorkom stress door tijdig te ontspannen. Zorg er ook voor dat je jezelf kent: wat is bijvoorbeeld je cholesterolgehalte? En is er in jouw familie aanleg voor hoge bloeddruk en diabetes type 2? Ga in dat geval naar de huisarts.”

Klopt het dat een vrouw een hartinfarct minder snel kan zien aankomen?

“Symptomen kunnen anders zijn dan bij mannen: minder duidelijk. Neem een acuut hartinfarct. Bij zowel mannen als vrouwen is het belangrijkste symptoom: een beklemmend, drukkend gevoel op de borst, met uitstraling naar de kaken. Dat is heel concreet. Maar vrouwen hebben bij een hartinfarct vaker last van meer algemene klachten: duizeligheid, onbegrepen zwakte en moeheid en pijn tussen de schouderbladen. Wees hier alert op. Besef dat het soms aanwijzingen zijn voor hart- en vaatziekten.”

Waarin verschillen vrouwen nog meer van mannen?

“Zij krijgen gemiddeld acht jaar later dan mannen hun hartinfarct, rond hun zestigste. Dat is dus na de menopauze. Vaker zijn bij vrouwen geen verstoppingen te zien in de kransslagaders. Een zeer tot de verbeelding sprekend voorbeeld is het ‘gebroken hart-syndroom’. Dit hartinfarct kan optreden bij acute, heel hevige stress en wordt vooral gezien bij vrouwen. Ook zijn vernauwingen in de kleine bloedvaatjes vaker de oorzaak. Er is meer onderzoek nodig om hierbij tot betere behandelingen te komen.”

In HMC zijn er bijna evenveel vrouwelijke als mannelijke cardiologen. Waarom is dat goed?
“Onderzoek wijst uit dat een breed samengesteld artsenteam samengaat met betere zorg en communicatie. Mannen en vrouwen kunnen beiden hun specifieke accenten plaatsen in de zorg. Dat is goed voor de patiënt.”