Behandeling hersenaneurysma: coilen versus clippen in onderzoek bij HMC
Rick Vreeburg
Behandeling hersenaneurysma: coilen versus clippen in onderzoek bij HMC
Waar acute keuzes en lange termijn samenkomen
Coilen of clippen? Voor de meeste mensen onbekende medische termen, maar voor Rick Vreeburg dagelijkse kost. Hij staat aan het begin van zijn carrière als arts, maar één ding is al duidelijk: dit wordt neurochirurgie. Nu al zit hij midden in een van de grote vragen binnen het vakgebied: wat is op de lange termijn de beste behandeling voor een acuut gebloed hersenaneurysma; coilen of clippen?
Het begint plotseling. Een gescheurd hersenaneurysma kan in één moment een levensbedreigende bloeding veroorzaken en vraagt om directe actie. Twee routes liggen dan op tafel: clippen, een hersenoperatie, of coilen, een endovasculaire behandeling via de lies. Twee totaal verschillende ingrepen, maar met hetzelfde doel: het aneurysma veiligstellen en voorkomen dat het in de toekomst opnieuw gaat bloeden.
Maar welke behandeling op de lange termijn het beste uitpakt, is nog altijd onduidelijk.
Een grijs gebied in de praktijk
Daarom is er de SPARTA-studie. Rick onderzoekt precies dat grijze gebied. Geen snelle antwoorden, maar volgen wat er écht gebeurt met patiënten in de jaren na hun behandeling. In totaal worden 930 patiënten tien tot vijftien jaar gevolgd door het HMC Neurocentrum samen met 5 neurochirurgische centra*.
Zijn begeleider is HMC-neurochirurg Wouter Moojen. “Een enorm kundig chirurg, zowel in de operatiekamer als in het onderzoek.” Daarnaast zijn Tjitske Visser (Physician Assistant Neurochirurgie), ons Wetenschapsbureau en onderzoekers van de deelnemende centra nauw betrokken bij de studie en dataverzameling.
Onderzoek met een lange adem
“Het is echt een onderzoek met een lange adem,” zegt Rick. “We kijken niet alleen naar het herstel in het ziekenhuis, maar ook daarna.”
Rick wil vooral begrijpen wat er op de langere termijn gebeurt bij patiënten die een hersenaneurysma hebben gehad. Herstel, complicaties en kwaliteit van leven spelen daarin een belangrijke rol.
“Wat doet clippen versus coilen op de lange termijn?” zegt hij. “Dat is precies de onderzoeksvraag die nog openligt.”
Twee routes, één doel
Bij coilen gaat de arts via een katheter in de lies naar de hersenvaten. Daar wordt het aneurysma van binnenuit opgevuld met kleine platina spiraaltjes.
“Zo sluit je het af van de bloedstroom en verklein je de kans op een nieuwe bloeding,” legt Rick uit.
Bij clippen wordt via een opening in de schedel een klemmetje op de hals van het aneurysma geplaatst.
“Dan sluit je het definitiever af.”
Maar de echte vraag blijft
Coiling is minder ingrijpend dan clipping en wordt daarom vaak gekozen, vooral bij oudere en kwetsbare patiënten. Toch is het geen simpele afweging.
“Eerdere studies wijzen mogelijk in de richting van betere korte termijn resultaten na een endovasculaire behandeling,” zegt Rick. “Maar of dit voor alle patiënten geldt en wat op de lange termijn de beste keuze is, weten we nog steeds niet.”
Bij coiling kan een aneurysma soms weer deels open gaan staan, met opnieuw risico op een bloeding. Clipping is zwaarder en vraagt meer herstel, maar lijkt op lange termijn duurzamer omdat herbehandeling vaak niet nodig is.
En juist daardoor verschillen ziekenhuizen nog steeds in hun aanpak. “Onlangs hebben we hierover een substudie gepubliceerd in Brain and Spine, waarin we laten zien dat grote Nederlandse centra niet altijd dezelfde behandelkeuze maken bij identieke casussen.”
Van ideale studie naar de echte praktijk
De SPARTA-studie loopt al sinds 2021 en deze zomer starten de eerste 5-jaars controles. Rick is recent als arts op de neurochirurgie gestart. “Eindelijk uit de data en weer dichter op de kliniek,” zegt hij.
Het is een onderzoek met een uitdaging. De ideale studie, zegt Rick, zou randomiseren zijn. “Maar dat is hier gecompliceerd, omdat het niet in alle gevallen ethisch is om de keuze over te laten aan randomiseren, dan wel “kans”, en je voor elke patiënt specifiek de beste behandeling wilt kiezen.” Daarom wordt gekeken naar de echte praktijk, zoals die in de ziekenhuizen plaatsvindt.
“Juist dat maakt het interessant,” zegt hij. “Zo kunnen we behandelstrategieën en voorkeuren tussen grote centra vergelijken. Niet alleen op korte termijn, maar vooral ook na vijf tot tien jaar, omdat veel patiënten langere tijd klachten houden na een hersenbloeding.”
“En dat antwoord is er nog niet.”
De deelnemende ziekenhuizen van het onderzoek zijn:
|