HMC zet software in voor een precisie-aanval op hersenmetastasen

HMC zet software in voor een precisie-aanval op hersenmetastasen

Klinisch fysicus radiotherapie Anna Petoukhova, radiotherapeut-oncoloog Jaap Zindler en MBB’er Ivonne Mudde zetten de nieuwste digitale techniek in om hersenmetastasen preciezer te bestralen. (Fotografie: Esther Hessing)

uitblinkers_png.pngUitblinkers van HMC
Vanuit de operatie- en behandelkamers van HMC maken we de serie ‘Uitblinkers’: toegewijde medewerkers geven een kijkje achter de schermen van ons ziekenhuis waar de nieuwste behandelmethoden worden omarmd. Een plek waar bevlogen teams samenwerken, elkaar inspireren en grenzen verleggen om onze patiënten nog beter te helpen.


'HMC is vooruitstrevend in behandeling hersenmetastasen'

In het kankercentrum van HMC Antoniushove gaat de computer aan. Op het beeldscherm verschijnen beelden (scans) van een hoofd. We kijken letterlijk binnenin de schedel van een patiënt naar de hersenen. Fel gekleurde stippen in rood, geel, paars en groen lichten op. Het zijn hersenmetastasen. Door de nieuwste software en moderne bestralingstoestellen kan het team van de afdeling Radiotherapie deze tumoren nu preciezer bestralen, binnen een half uur tijd. Winst voor patiënten met kanker.

Radiotherapeut-oncoloog Jaap Zindler, klinisch fysicus radiotherapie Anna Petoukhova en medisch beeldvormings- en bestralingsdeskundigen (MBB) Ivonne Mudde vertellen hoe ze te werk gaan. ‘Dankzij deze nieuwe software kunnen we steeds meer.’

Uitzaaiingen zo effectief mogelijk behandelen

Kankercellen kunnen aan de wandel gaan in het lichaam. Ze verplaatsen zich dan via de bloedbaan of het lymfestelsel naar andere delen van het lichaam. Bijvoorbeeld naar de hersenen. Deze verspreiding van kankercellen naar de hersenen noemen we uitzaaiingen of hersenmetastasen. Deze uitzaaiingen zitten regelmatig op meerdere plaatsen tegelijk in de hersenen. Bestraling is één van de methodes om deze tumoren te behandelen.

Jaap Zindler: 'Tot vorig jaar was de landelijke richtlijn om bij meer dan drie uitzaaiingen de gehele hersenen te bestralen. Dit gaf veel bijwerkingen zoals haaruitval, vermoeidheid en op langere termijn kans op geheugenproblemen.'

Anna Petoukhova: 'Door dit geavanceerde computerprogramma kunnen we nu tot tien uitzaaiingen in de hersenen op de halve millimeter heel gericht bestralen. Winst voor de patiënt, want de hersenen worden niet meer volledig bestraald. Een grote stap vooruit.'

mf05246.jpg

Anna Petoukhova legt de werkwijze van het computerprogramma uit. Op het beeldscherm zijn de uitzaaiingen (hersenmetastasen) in de hersenen goed te zien door de kleur. Anna en haar team zijn een kei in het werken met de nieuwe software. Ze berekenen op de halve millimeter nauwkeurig dat de metastasen een hele hoge straling krijgen en het gezonde omliggende hersenweefsel een zo laag mogelijke dosis.

Gezond hersenweefsel wordt gespaard

'Met het aantal van tien uitzaaiingen selectief in relatief korte tijd bestralen, is HMC vooruitstrevend,' legt Zindler uit. 'Maar het is niet de sport om te laten zien hoeveel uitzaaiingen je kunt behandelen. De kwaliteit van leven van de patiënt staat voorop.'

Zindler: 'De uitzaaiingen moeten zo effectief mogelijk behandeld worden met zo min mogelijk kans op bijwerkingen. Bij het bestralen willen we schade aan de risico-organen in de hersenen voorkomen, zoals de hersenstam, geheugencentrum en oogzenuwen. Dat kunnen we steeds beter door de nieuwste software. Een korte behandelduur is belangrijk voor het comfort van de patiënt, maar ook voor de precisie van de behandeling. Hoe langer een patiënt ligt, hoe meer risico er is dat een patiënt beweegt.’

Deze behandelmethode is voor een geselecteerde groep patiënten en gaat in goed overleg met de hoofdbehandelaar van de patiënt, bijvoorbeeld de longarts of de internist-oncoloog. Deze bestralingen van hersenmetastasen zijn een aanvulling op moderne kankerbehandelingen zoals immuuntherapie en doelgerichte therapie (targeted agents).

mf05248_1.jpg

Ivonne wijst op het scherm een hersenmetastase aan. 'We berekenen net zo lang door totdat alle hersenmetastasen de hoge dosis bestraling krijgen. Dit kun je zien aan de kleuren op de foto hierboven. De tumoren bestralen we met een hele hoge dosis. De risico-organen en de gezonde hersenen met een zo laag mogelijke dosis. Als een risico-orgaan, zoals het geheugencentrum, een hele lage dosis krijgt, heb je ook minder kans op bijwerkingen.’

'Focussen op de techniek is bijzaak, de patiënt staat voorop’

Ivonne: 'Door onze ervaringen met de techniek en onze grote groep patiënten, kunnen wij het niveau van ons bestralingsplan steeds hoger te tillen. Maar zelf geavanceerde computerprogramma’s werken niet uit zichzelf. Het blijft mensenwerk. Klinisch fysici zijn continue bezig met kwaliteitscontroles van het programma en de bestralingstoestellen. Wat je op het scherm ziet, moet het ook echt doen in de praktijk.'

Zindler: 'De drijfveer voor ons alle drie is dat we de patiënt optimaal willen behandelen. We houden rekening met de techniek én met de ligduur van de patiënt. Als arts zeg ik: ‘kan de ligduur voor de patiënt niet korter onder het bestralingsapparaat met behoud van de hoogste kwaliteit? Van Anna en Ivonne hoor ik wat de invloed is van de gekozen techniek op de kwaliteit van de behandeling. We willen altijd de hoogste kwaliteit en waar veilig mogelijk een korte behandelduur.'

‘Fundamenteel willen we geen concessie doen aan de precisie van het bestralen van de hersenmetastasen. We zien nu patiënten die na vijf jaar nog bij ons onder controle zijn.’

 

HMC Kankercentrum
In ons HMC Kankercentrum bieden we een hoogwaardig zorgaanbod voor patiënten met kanker. We onderscheiden ons in kwaliteit en de toegankelijkheid en werken voor topklinische kankerzorg samen met het LUMC. Voor de behandeling van een aantal zeldzame vormen van kanker komen patiënten uit de wijde omtrek naar ons toe.

 

Meer verhalen over uitblinkers in HMC