Intensive care HMC: Hoe beademde patiënten weer kunnen spreken

Chirurg-intensivist Vincent de Jong Kimberley van Neste-van der Vlies, ventilation practitioner IC

Intensive care HMC: Hoe beademde patiënten weer kunnen spreken”

Ze voelde haar autonomie en de controle over haar lichaam terugkeren

Je ligt stil op de intensive care. De beademingsmachine ademt voor je. Je wilt iets zeggen, misschien gewoon “ik hou van jou” of dat je bang bent, maar er komt geen woord uit je mond. De beademingsslang in je luchtpijp houdt je in leven en ontneemt je stem. Wat als je je stem terug kon krijgen? Een nieuwe techniek op de intensive care van HMC maakt dat mogelijk.

Kimberley van Neste-van der Vlies is ventilation practitioner op de intensive care van ons ziekenhuis en weet alles van beademing. Ze legt uit: “Patiënten die aan de beademing liggen, kunnen niet praten. Voor mensen met ernstig letsel, zoals een hoge dwarslaesie, kan die stilte weken tot zelfs maanden duren. Bewegen is niet mogelijk, spreken evenmin. Juist die stilte maakt de eenzaamheid zwaar.”

Hij kon alleen zijn hoofd bewegen

IC-beademingsexperts zagen een nieuwe techniek uit het Medisch Centrum Leeuwarden waarmee patiënten tijdens de beademing kunnen praten. Samen met chirurg-intensivist Vincent de Jong introduceerde ze de methode in ons traumacentrum. De eerste patiënt blijft Kimberley bij: een jongen van rond de twintig met een hoge dwarslaesie. Twee maanden lang had hij niets kunnen zeggen. Tot het moment dat hij voor het eerst weer sprak.

Hij kon alleen zijn hoofd bewegen, maar was volledig bij bewustzijn. Zelf ademen lukte nog niet. De beademingstube zat tussen zijn stembanden, waardoor spreken onmogelijk was. Al die tijd hield hij contact met het IC-team en zijn familie via liplezen, gebaren en een letterkaart. Of de nieuwe techniek zou werken, was onzeker. Maar het lukte. De opluchting was groot, bij hem en bij het team. Het eerste wat hij zei, was dat hij dorst had en zo’n trek in cola had.

De speciale spreekklep

Zo werkt de techniek

De methode werkt met een tracheacanule: via een dun lijntje op de canule wordt lucht toegevoerd, zodat die langs de stembanden stroomt. Zo kan de patiënt weer geluid maken en zijn eigen stem gebruiken, terwijl de beademingsmachine verder ondersteuning geeft. Een andere methode is het aanpassen van meerdere beademingsinstellingen en het langzaam leeg laten lopen van het ballonnetje van de tracheacanule, maar dit is een complexe procedure.

Voor wie is het geschikt?

“De nieuwe techniek is niet voor elke patiënt geschikt, en het IC-team moet er speciaal voor getraind zijn,” vertelt Kimberley. “Er komt veel kennis bij kijken, en ook de patiënt moet genoeg kracht hebben om op deze manier te kunnen spreken. Toch kan het al veel betekenen, zelfs als het maar een paar woorden zijn. Voor patiënten betekent het dat ze hun gevoelens en behoeften kunnen uiten, waardoor we beter kunnen inspelen op angst en pijn en het herstel ondersteunen.”

De volgende stap

Voor Kimberley en Vincent staat het vast: de nieuwe techniek wordt verder uitgebreid.

Onlangs kon de methode worden toegepast bij een vrouw die herstelde van een dwarslaesie door een ernstige infectie. Na drie maanden hoorde ze voor het eerst weer haar eigen stem. Ze voelde haar autonomie en de controle over haar lichaam terugkeren.