Hypermodern bestralingstoestel voor hersenaandoeningen in HMC

13 januari 2026

HMC krijgt als eerste ziekenhuis in Nederland een nieuw type bestralingstoestel. Het apparaat blinkt uit in nauwkeurige bestralingen. Door de precieze behandeling wordt minder gezond hersenweefsel mee bestraald.

Het gaat om het bestralingstoestel ZAP-X. In HMC tekende de raad van bestuur voor aanschaf van het apparaat, dat mede door een donatie van stichting fonds Antoniushove wordt gefinancierd.

Jaap Zindler, radiotherapeut-oncoloog en Laura Bogers, klinisch fysicus, zien erg uit naar de komst van het bestralingstoestel. Laura: “Met de ZAP-X kunnen we zowel goedaardige als kwaadaardige tumoren in de hersenen heel nauwkeurig bestralen. Daarnaast wordt de positie van de patiënt tijdens de bestraling bewaakt. Op dit moment houden we bij de bestraling rekening met een extra marge rondom de tumor voor beweging. Door de combinatie van nauwkeurige bestraling en monitoring tijdens de behandeling is die extra marge niet meer nodig. Hierdoor sparen we gezond hersenweefsel en wordt de kans op bijwerkingen minder.”

Sinaasappel
Jaap vergelijkt het met het schillen van een sinaasappel. “Als je alleen het vruchtvlees van een sinaasappel wilt bestralen, dan maakt het veel verschil of dat met de schil is of zonder schil. De schil hersenweefsel rondom de tumor spaar je met dit apparaat. Die extra schil wordt nu vaak wel meebestraald.”

Het doel is uiteindelijk beter behoud van de kwaliteit van leven voor een patiënt na de bestraling. Jaap: “Als je gerichter behandelt en gezond hersenweefsel spaart, is er minder kans op acute en late bijwerkingen. Een patiënt is in het algemeen minder moe na een behandeling of er is een lagere kans op schade aan de hersenen. Dat wordt radionecrose genoemd. Als je een nauwkeurige behandeling geeft, zorgt dat op langere termijn voor minder klachten en ziek zijn.”

HMC Neurocentrum
HMC krijgt als eerste ziekenhuis in Nederland de ZAP-X. Jaap: “Dat past ook bij de ambities van het HMC Neurocentrum als speerpunt van het ziekenhuis. Het geeft ons ook de kans om in goede samenwerking met de neurochirurgen en neurologen wetenschappelijk onderzoek te doen naar stereotactische radiotherapie als behandeling van kanker en andere aandoeningen in de hersenen.”

De specialisten zien het nauwkeurige bestralingstoestel als een waardevolle aanvulling voor alle behandelingsopties die in het HMC Neurocentrum worden aangeboden. Jaap: “We willen de beste multidisciplinaire zorg op maat bieden voor elke patiënt in goede samenwerking met de neurochirurgen, neurologen en andere ziekenhuizen in Nederland zoals LUMC en Erasmus MC.”

Volgens de planning kunnen eind van dit jaar de eerste patiënten worden gezien. Laura: “Om dit mogelijk te maken, worden met collega’s van verschillende afdelingen voorbereidingen getroffen. Het toestel zal geplaatst worden in een bunker op HMC Antoniushove. Die is nu nog helemaal leeg. Het toestel heeft een diameter van 2,5 meter, dat via een gat in de muur naar binnen zal worden gereden.”